ABD Temsilciler Meclisi üyesi Thomas Massie, İran'a yönelik olası bir savaşın Başkan Donald Trump'ın 'en büyük ve en maliyetli hatası' olacağını belirtti. Massie'nin bu açıklaması, Trump'ın seçim kampanyası sırasında verdiği 'yeni savaşlara girmeme' sözü ile olası bir İran çatışması arasında kalan Cumhuriyetçi Parti içindeki derin görüş ayrılıklarını gözler önüne seriyor. Kentucky Milletvekili Massie, sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda, İran'a yönelik askeri bir müdahalenin ABD'ye milyarlarca dolara mal olacağını ve Orta Doğu'da yeni bir kaos dalgası başlatacağını savundu.
Trump Yönetiminin İran Politikası Tepki Çekiyor
Massie'nin çıkışı, Trump yönetiminin İran'a yönelik artan askeri yığınak yaptığı ve Tahran yönetimine karşı sert söylemlerini yoğunlaştırdığı bir döneme denk geldi. Geçtiğimiz haftalarda ABD Savunma Bakanlığı'nın bölgeye ek uçak gemisi ve savaş uçağı konuşlandırdığı haberleri, Washington'un Tahran'a karşı askeri seçenekleri masada tuttuğu şeklinde yorumlandı. Kongre üyesi Massie, geleneksel olarak dış müdahalelere karşı çıkan liberteryen çizgideki tavrıyla biliniyor. Massie, yaptığı yazılı açıklamada, "İran'la savaş, Irak savaşından daha pahalıya mal olacak ve daha az sonuç verecek. Bu, Başkan'ın en büyük ve en maliyetli hatası olur" ifadelerini kullandı.
Massie, Trump'ın 2016 seçim kampanyasındaki 'savaşları bitirme' vaadini hatırlatarak, Cumhuriyetçi tabanının bu vaat nedeniyle Trump'a destek verdiğini ancak mevcut politikaların bu tabanı hayal kırıklığına uğrattığını öne sürdü. Özellikle 'America First' (Önce Amerika) söylemi ile özdeşleşen Trump'ın, İran'a yönelik saldırgan bir politika izlemesi, hem Kongre içinde hem de seçmenler arasında rahatsızlık yaratıyor. Bazı Cumhuriyetçi vekiller, İran'ın bölgedeki istikrarsızlaştırıcı faaliyetlerine karşı sert önlemler alınması gerektiğini savunurken, diğerleri ise yeni bir çatışmanın ABD'nin kaynaklarını tüketeceği ve küresel itibarına zarar vereceği görüşünde. Bu bölünmüşlük, parti içindeki geleneksel ulusal güvenlikçi kanat ile yeni sağcı popülist kanat arasındaki gerilimi de su yüzüne çıkarıyor.
Bölgesel ve Küresel Yansımalar
ABD'nin İran'a yönelik olası bir askeri müdahalesi, yalnızca ikili ilişkileri değil, tüm Orta Doğu'yu etkileyecek bir gelişme. Uzmanlar, böyle bir çatışmanın Hürmüz Boğazı'ndan geçen petrol sevkiyatını kesintiye uğratarak küresel enerji piyasalarını altüst edebileceğini ve bölgedeki müttefik ülkeleri (Suudi Arabistan, Birleşik Arap Emirlikleri, İsrail) doğrudan çatışmanın içine çekebileceğini belirtiyor. Ayrıca, İran'ın vekil güçleri üzerinden Irak, Suriye, Lübnan ve Yemen'de karşılık vermesi, bölgesel bir savaş senaryosunu güçlendiriyor. Massie'nin de dikkat çektiği gibi, bu durum ABD'nin askeri harcamalarını daha da artıracak ve yurtiçinde ekonomik sorunlara yol açacaktır.
Öte yandan, Trump'ın İran politikasına yönelik eleştiriler sadece liberteryen kanattan gelmiyor. Demokrat Parti cephesi de uzun süredir yönetimi İran'la diplomasiyi terk etmekle ve nükleer anlaşmadan çekilerek bölgede gerginliği tırmandırmakla suçluyor. Bu durum, ABD'nin müttefikleri olan Avrupa ülkelerinin de tepkisini çekiyor. Fransa, Almanya ve İngiltere, İran nükleer anlaşmasının sürdürülmesi konusunda ABD'ye baskı yapıyor. Dolayısıyla, olası bir askeri harekat sadece ABD iç siyasetini değil, transatlantik ilişkileri de ciddi şekilde test edecek. Bölgesel dengeler açısından bakıldığında, Rusya ve Çin'in de İran'a yakınlaştığı ve böyle bir krizde Tahran'ı yalnız bırakmayacağı değerlendiriliyor. Bu durum, ABD'nin Orta Doğu'da giderek artan bir güç mücadelesi içinde olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
ABD ve İran arasında yaşanabilecek olası bir çatışma, Türkiye'yi doğrudan etkileyecek gelişmelerin başında geliyor. Türkiye, İran'la komşu olması ve enerji ihtiyacının bir kısmını bu ülkeden karşılaması nedeniyle bölgesel istikrara bağımlı. Böyle bir savaş, Türkiye'nin güney sınırında yeni bir göç dalgasına yol açabilir ve PKK gibi terör örgütlerinin bölgede güç kazanmasına zemin hazırlayabilir. Ayrıca, ABD'nin İran'a yönelik yaptırımları ve olası askeri harekatı, Türkiye'nin enerji ticaretini ve bankacılık sistemini olumsuz etkileyebilir. Ankara'nın, hem Washington hem de Tahran ile diyalog kanallarını açık tutarak bölgesel bir krizde denge politikası izlemesi beklenir. Bu durum, Türkiye'nin dış politika manevra alanını daraltabileceği gibi, aynı zamanda Orta Doğu'da arabuluculuk rolünü de güçlendirebilir.
