Fransa’nın Karayip’teki denizaşırı toprağı Martinik, genç nüfusunu hızla kaybediyor. Adada doğan her dört gençten biri, eğitim ve iş imkânlarının yetersizliği nedeniyle anakara Fransa’ya ya da başka ülkelere göç ediyor. ENTR’nin İngilizce masasından gazeteci Renée Bertini, adadaki durumu yerinde inceledi. Bertini’ye göre, Martinik’te gençlerin karşılaştığı başlıca sorunlar arasında sınırlı akademik olanaklar, yüksek işsizlik oranları ve karmaşık sömürge mirası yer alıyor. Ada ekonomisi büyük ölçüde turizme ve tarıma dayalı olsa da, düşük ücretler ve yüksek yaşam maliyeti gençleri başka yerlere yönelmeye itiyor.
Kronikleşen işsizlik ve eğitim krizi
Martinik’te resmî istatistiklere göre işsizlik oranı %17 seviyesinde, genç işsizliği ise %30’u aşıyor. Fransa ortalamasının çok üzerinde olan bu oranlar, adadaki ekonomik durgunluğun göstergesi. Üniversite eğitimi almak isteyen gençlerin çoğu, yeterli akademik program bulunmadığı için anakaraya gitmek zorunda kalıyor. Ancak döndüklerinde karşılaştıkları sınırlı istihdam olanakları, adaya kalıcı olarak dönmeyi cazip kılmıyor. Bertini’nin aktardığına göre, birçok Martinikli genç, hem eğitim hem de kariyer için adayı terk ettikten sonra geri dönmeyi düşünmüyor. Bu durum, adanın nüfus yapısını derinden etkiliyor. 2023 verilerine göre ada nüfusu 370 bin civarında, ancak her yıl yaklaşık 5 bin kişi net göç veriyor. Bu, adanın yaşlanmasına ve yerel hizmetlerin sürdürülebilirliğinin tehlikeye girmesine yol açıyor.
Sömürge mirası ve kimlik bunalımı
Martinik’teki sorunların kökeni, Fransa’nın 17. yüzyıldan beri süren sömürge yönetimine dayanıyor. Ada resmen 1946’da Fransa’nın denizaşırı bir ili haline getirilse de, sömürge döneminden kalma yapısal eşitsizlikler devam ediyor. Creole kültürü ve dili, Fransız ulusal kimliği karşısında ikinci planda kalıyor. Yerel halkın bir kısmı, ada yönetiminde söz sahibi olamadıklarını ve merkezî Paris yönetimine bağımlı olduklarını düşünüyor. Adada zaman zaman bağımsızlık yanlısı gösteriler patlak verse de, Martniklilerin çoğu Fransa’ya bağlı kalmayı tercih ediyor. Ancak bu tercih, gençlerin hayal kırıklığını azaltmıyor. Bertini, gençlerin özellikle kariyer beklentilerinin düşük olmasından ve “ikinci sınıf vatandaş” muamelesi görmekten şikâyetçi olduğunu belirtiyor. Ada, Fransa’nın diğer denizaşırı topraklarıyla birlikte, Avrupa Birliği’nin en yoksul bölgeleri arasında yer alıyor.
Göçün bölgesel yansımaları
Martinik’ten göç yalnızca Fransa anakarasıyla sınırlı değil; birçok genç, Karayip ada devletlerine, Kanada’ya ve hatta ABD’ye yerleşiyor. Bu durum, ada ekonomisi için ciddi bir beyin göçü anlamına geliyor. Vasıflı işgücünün azalması, yatırım ortamını olumsuz etkiliyor. Öte yandan, Fransa hükümeti son yıllarda adaya vergi teşvikleri ve altyapı yatırımları sağlayarak göçü tersine çevirmeye çalışıyor. Ancak Bertini, bu önlemlerin yetersiz kaldığını, siyasi ve kültürel özerkliğin artırılması gerektiğini savunuyor. Martinik’teki durum, Karayip bölgesindeki diğer denizaşırı topraklar için de bir uyarı niteliği taşıyor. Guadeloupe, Fransız Guyanası ve Saint-Martin gibi adalar da benzer sorunlarla boğuşuyor. Bölgedeki siyasi istikrarsızlık ve küresel iklim değişikliğinin ada ekonomilerine ek yük bindirmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Martinik’te yaşanan genç göçü, Türkiye’nin kırsal alanlarında ve Doğu bölgelerinde görülen iç göçle benzerlik taşıyor. Ekonomik fırsat eşitsizliği ve eğitim olanaklarının kısıtlılığı, her iki durumda da genç nüfusun büyük şehirlere ya da yurt dışına yönelmesine neden oluyor. Türkiye’nin özellikle Karadeniz ve Doğu Anadolu’daki genç işsizlik oranları, Martinik’teki kadar yüksek olmasa da, yapısal sorunların benzerliği dikkat çekiyor. Türkiye, bu tür sorunlarla mücadelede bölgesel kalkınma ajansları, teşvik paketleri ve üniversite sayısının artırılması gibi politikalara odaklanmış durumda. Martinik örneği, merkezî yönetim ile yerel dinamikler arasındaki dengeyi kurmanın ne kadar önemli olduğunu gösteriyor. Küresel ölçekte ise Martinik’teki genç göçü, sömürge mirasının ekonomik ve sosyal kalkınma üzerindeki uzun vadeli etkilerine dair bir vaka çalışması sunuyor.
