Fransa'da aşırı sağcı Ulusal Birlik (RN) partisinin lideri Marine Le Pen'in dördüncü kez cumhurbaşkanlığına aday olma umudu, Salı günü Paris Temyiz Mahkemesi'nde görülecek bir davaya kilitlenmiş durumda. Mahkeme, Le Pen'in Avrupa Parlamentosu'ndan usulsüz harcamalar yaparak zimmetine para geçirdiği iddiasıyla yargılandığı davada kararını açıklayacak. Bu karar, Le Pen'in 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olup olamayacağını doğrudan etkileyebilecek nitelikte. Fransa'da bir siyasetçinin seçilme hakkını kısıtlayan mahkeme kararları, özellikle cumhurbaşkanlığı gibi en üst düzey makamlar için nadir görülen bir durum. Ancak bu dava, Le Pen'in kariyerinde bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Zira Le Pen, daha önce üç kez cumhurbaşkanlığına aday olmuş, 2017'de ikinci tura kalmış ve 2022'de yine ikinci turda Emmanuel Macron'a yenilmişti. Şimdi ise 2027 seçimleri için anketlerde güçlü bir konumda görünüyor. Ancak yasal engeller, bu hedefi gerçekleştirmesinin önünde büyük bir tehdit oluşturuyor.
Davanın arka planı ve olası senaryolar
Le Pen ve partisinin diğer üyeleri, 2004-2016 yılları arasında Avrupa Parlamentosu'nda çalışan asistanları, aslında parti işlerinde kullanmak üzere usulsüz biçimde istihdam etmekle suçlanıyor. Avrupa Parlamentosu'nun tahminine göre, bu şekilde yaklaşık 7 milyon avroluk bir kamu kaynağı kötüye kullanıldı. Le Pen, bu iddiaları reddediyor ve suçlamaların siyasi amaçlı olduğunu savunuyor. Dava sürecinde ilk derece mahkemesi, Le Pen hakkında beş yıl süreyle seçilme hakkından yoksun bırakma cezası vermişti. Ancak bu ceza, temyiz aşamasında askıya alınmıştı. Şimdi Temyiz Mahkemesi'nin üç farklı senaryosu masada: Birincisi, mahkeme ilk derece kararını onaylayabilir ve Le Pen'in seçilme hakkını iptal edebilir. Bu durumda Le Pen, 2027 seçimlerine katılamaz. İkinci senaryo, mahkemenin cezayı hafifletmesi veya seçilme yasağını kaldırması. Üçüncü bir olasılık ise mahkemenin kararını ertelemesi veya Le Pen'in lehine bir karar vermesi. Siyasi gözlemciler, mahkemenin Le Pen'in cumhurbaşkanlığı hedefini tamamen bitirecek bir karardan kaçınabileceğini, ancak bir tür yaptırım uygulayabileceğini belirtiyor. Le Pen, 2024 yılındaki bir röportajında, seçilme hakkının elinden alınması durumunda siyasi kariyerinin sona ereceğini ima etmişti.
Davaya ilişkin bir diğer önemli boyut ise Le Pen'in partisi içindeki konumu. RN içinde Le Pen'in olası bir yasak durumunda yerini alacak isimler tartışılıyor. En güçlü aday, partinin genç ve dinamik lideri Jordan Bardella. Bardella, 2024 Avrupa Parlamentosu seçimlerinde RN'nin başarısında kilit rol oynadı ve Le Pen'in olası yokluğunda partiyi cumhurbaşkanlığı seçimlerine taşıyacak isim olarak görülüyor. Ancak Le Pen'in kişisel karizması ve seçmen kitlesi üzerindeki etkisi, Bardella'nın kolayca doldurabileceği bir boşluk değil. Bu nedenle karar, sadece Le Pen'in kaderini değil, aynı zamanda Fransız sağının geleceğini de şekillendirecek.
Fransa ve Avrupa'da yankıları
Le Pen'in olası bir yasaklanması, Fransa'da siyasi dengeleri altüst edebilir. Anketlere göre Le Pen, 2027 cumhurbaşkanlığı seçimlerinde ikinci turda güçlü bir aday olarak görülüyor. Ancak onun yokluğunda, merkez sağ ve merkez sol ittifaklarının adayları daha avantajlı hale gelebilir. Ayrıca, Le Pen'in yasaklanması, aşırı sağın seçim sürecine katılımını engelleyerek demokratik meşruiyet tartışmalarını beraberinde getirebilir. Le Pen destekçileri, bu kararı 'siyasi bir cadı avı' olarak nitelendiriyor ve sokağa çıkma çağrıları yapıyor. Öte yandan, karar Avrupa genelinde de dikkatle izleniyor. Le Pen, Avrupa Birliği'ne şüpheci yaklaşımı ve ulusal egemenlik vurgusuyla tanınıyor. Onun cumhurbaşkanı olması halinde, AB'nin geleceği açısından kritik sonuçlar doğurabileceği değerlendiriliyor. Bu nedenle, karar sadece Fransa için değil, tüm Avrupa için bir dönüm noktası olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Le Pen'in cumhurbaşkanı olma ihtimali, Türkiye-AB ilişkileri açısından riskler barındırıyor. Le Pen, geçmişte Türkiye'nin AB üyeliğine şiddetle karşı çıkmış, mülteci politikalarını eleştirmiş ve Avrupa'da Türk nüfusuna yönelik olumsuz söylemler kullanmıştı. Eğer Le Pen cumhurbaşkanı olursa, Fransa'nın Türkiye'ye yönelik tutumu sertleşebilir, özellikle Doğu Akdeniz ve göç konularında. Ayrıca, Le Pen'in yasaklanması durumunda ise Fransa'da daha ılımlı bir sağın yükselmesi, Türkiye ile ilişkilerde diyaloğun devamını sağlayabilir. Ancak her iki durumda da, Fransa'nın Avrupa'daki lider rolü ve Türkiye'nin AB ile müzakereleri bu karardan etkilenecektir.
