Afrika’nın batısında yer alan Mali’de güvenlik durumu hızla tırmanıyor. Tuareg kökenli isyancıların liderliğindeki silahlı bir grup, cumartesi günü ülkenin kuzeyinde hükümet güçleri ve Rus paralı askerlerinin konuşlandığı bir kasabaya saldırı düzenledi. Yerel kaynaklar, aynı saatlerde kuzey ve orta Mali’deki iki ayrı yerleşimde de silah sesleri ve patlamalar duyulduğunu bildirdi. Saldırıların, ülkenin kuzeyindeki Kidal bölgesinde yoğunlaştığı ve ordunun kontrolü yeniden tesis etmekte zorlandığı belirtiliyor.
Saldırının ayrıntıları ve arka plan
İsyancı grup, yaptığı yazılı açıklamada hedefin Gao şehrinin yaklaşık 200 kilometre kuzeyindeki bir garnizon kasabası olduğunu duyurdu. Açıklamada, hükümet güçlerine ve bölgede faaliyet gösteren Rus paramiliter grubu Wagner’e ait unsurlara ağır kayıplar verdirildiği iddia edildi. Başkent Bamako’dan gelen teyit edilmemiş raporlar ise çatışmaların en az 12 saat sürdüğünü gösteriyor.
Mali, 2012 yılından bu yana Tuareg ayrılıkçıları ve cihatçı gruplara bağlı silahlı örgütlerin şiddetli saldırılarına sahne oluyor. Son olarak 2020 ve 2021’deki askeri darbelerin ardından yönetime el koyan cunta, güvenliği sağlamak için Rus özel askeri şirketleriyle anlaşma yapmıştı. Ancak isyancıların son saldırıları, Rus varlığına rağmen hükümetin kuzey ve orta bölgelerde kontrolü tesis edemediğini ortaya koyuyor.
Bölgesel ve küresel yansımalar
Mali’deki istikrarsızlık, Sahel bölgesinin tamamını etkileyen bir güvenlik krizinin parçası. Fransa’nın 2022’de askerlerini çekmesinin ardından boşalan alanı Rusya’nın doldurmaya çalıştığı belirtiliyor. Birleşmiş Milletler, Mali’deki çatışmalar nedeniyle 2023 itibarıyla 2 milyondan fazla kişinin yerinden edildiğini açıkladı. Saldırıların, komşu ülkeler Burkino Faso ve Nijer’e sıçrama riski taşıdığı ifade ediliyor.
Uzmanlar, Wagner gibi paralı asker gruplarının varlığının çatışmaları daha da karmaşık hale getirdiğini ve sivillerin hedef alınma riskini artırdığını vurguluyor. Son saldırıda da en az 5 sivilin hayatını kaybettiği, onlarca kişinin yaralandığı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Mali’deki çatışmalar, Türkiye’nin Afrika Boynuzu ve Sahel bölgesindeki artan nüfuzu açısından yakından takip edilmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye’nin Mali ile askeri eğitim ve savunma sanayii iş birliği anlaşmaları bulunuyor. Ayrıca, bölgede faaliyet gösteren Türk insani yardım kuruluşları ve özel sektör yatırımları, istikrarsızlıktan olumsuz etkilenme potansiyeli taşıyor. Türkiye’nin, Libya ve Somali’de olduğu gibi, Sahel’de bir denge unsuru olarak konumlanma çabası, bu tür saldırıların yayılması halinde daha fazla angajman gerektirebilir. Rusya’nın bölgedeki artan askeri varlığı ise Türkiye’nin çıkarlarıyla doğrudan rekabet anlamına gelmese de, dolaylı jeopolitik etkiler yaratabilir.
