Malezya'da yapılan kapsamlı bir anket, evli veya cinsel ilişki içinde olan kadınların yalnızca yarısının eşlerine cinsel anlamda hayır diyebildiğini ortaya koydu. 'İzin veremeyen' kadınların büyük çoğunluğu, bunu evlilik görevi olarak gördüklerini ya da dini inançlarının bu yönde olduğunu belirtti. Ülke genelinde 1.200'den fazla kadınla yapılan anket, ataerkil yapının ve dini normların kadın bedeni üzerindeki etkisini bir kez daha gündeme getirdi.
Gelişmenin arka planı
Anket, Malezya Kadın, Aile ve Toplum Kalkınma Bakanlığı'nın talebiyle bağımsız bir araştırma şirketi tarafından 2024 yılının ikinci yarısında gerçekleştirildi. Katılımcıların yaş ortalaması 34 olup, yüzde 70'i en az lise mezunu. Araştırma sonuçlarına göre, kadınların sadece yüzde 48'i cinsel konularda eşine rahatça hayır diyebildiğini ifade etti. 'Hayır diyemeyenlerin' yüzde 62'si bunu 'evlilikte kadının görevi' olarak tanımlarken, yüzde 38'i ise 'dini inancının gereği' olduğunu söyledi. Anket ayrıca, kırsal kesimde yaşayan kadınların bu oranının kentli kadınlara kıyasla yüzde 20 daha yüksek olduğunu gösterdi.
Uzmanlara göre bu durum, Malay Müslüman kültüründe 'itaatkar eş' rolünün öne çıkmasıyla ilgili. Malay Müslüman toplumunda kadının evlilik içinde erkeğin cinsel taleplerine uyum göstermesi yaygın bir beklenti. Özellikle dini eğitimin yoğun olduğu bölgelerde, 'iyi bir eş' olmanın ölçütü olarak bu anlayış benimseniyor. Anket aynı zamanda, eşinden fiziksel veya psikolojik şiddet gören kadınların bu oranının daha da yüksek olduğuna dikkat çekiyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Malezya, Güneydoğu Asya'da ekonomik anlamda nispeten gelişmiş bir ülke olmasına rağmen, toplumsal cinsiyet eşitliği konusunda bölgedeki diğer ülkelerle benzer zorlukları yaşıyor. Endonezya, Filipinler ve Tayland'da da benzer anketlerde kadınların 'evlilik içi rızaya' bakışı Malezya ile paralellik gösteriyor. Dünya Ekonomik Forumu'nun 2023 Küresel Cinsiyet Uçurumu Raporu'nda Malezya, 146 ülke arasında 110. sırada. Bu sıralamanın düşük olmasında kadınların iş gücüne katılımının azlığı ve siyasi temsil yetersizliği gibi faktörlerin yanı sıra, evlilik içi eşitsiz güç dinamikleri de rol oynuyor. Bölgesel insan hakları örgütleri, bu tür anket sonuçlarının kadınların bedensel özerkliğini tanımayan yasal düzenlemelerle ilgili olduğunu vurguluyor. Malezya'da evlilik içi tecavüz, belirli koşullar altında suç sayılmıyor ve bu yasal boşluk kadınları korumasız bırakıyor.
Uluslararası kadın hakları örgütleri, Malezya hükümetine kadınların eşit yurttaşlar olarak tanınması için kapsamlı yasal reformlar yapması çağrısında bulunuyor. Anketin kamuoyuna açıklanmasından sonra sosyal medyada #hakkkadın ve #bedenimbenim gibi etiketler Türkiye'deki gibi yankı buldu. Ancak muhafazakar kesimler bu tartışmaların 'aile yapısını tehdit ettiğini' savunuyor. Hükümet ise anket sonuçlarını 'değerlendirme aşamasında' olduğunu belirterek, kadınlara yönelik farkındalık programları başlatma sözü verdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Malezya'da kadınların evlilik içi cinsel taleplere 'görev' anlayışıyla boyun eğmesi, Türkiye'de de benzer tartışmaların yaşandığı bir konu. Türkiye'de yapılan araştırmalar, evli kadınların önemli bir kısmının cinsel konularda eşiyle eşit söz hakkına sahip olmadığını gösteriyor. Her iki ülke de ataerkil normlar ve dini yorumların kadın bedeni üzerinde baskı kurduğu toplumlar. Bu anket, Türkiye'de kadın hakları ve aile içi eşitlik mücadelesine bölgesel bir örnek teşkil ediyor. Doğrudan dış politika etkisi olmasa da, kadın hakları konusundaki bu tür uluslararası veriler, Türkiye'nin kendi toplumsal cinsiyet politikalarını gözden geçirmesi için bir fırsat sunuyor. Ayrıca, benzer kültürel dinamikler göz önüne alındığında, Türkiye'nin bu alandaki sivil toplum deneyimini Malezya ile paylaşması olası bir iş birliği alanı olabilir.
