Malezya'da 60 yaş üstü bireylerin çalışmaya devam edip etmemesi gerektiği konusu kamuoyunu ikiye bölmüş durumda. 1990'ların sonu ve 2000'lerin başında Kopitiam adlı popüler durum komedisinde canlandırdığı "Kee Tat" karakteriyle yedi sezon boyunca Malezya televizyonlarının sevilen yüzü olan Chew Kin Wah, bugün 61 yaşında ve hâlâ çalışmaya devam ediyor. Ancak artık daha seçici davranan aktör, yalnızca doğru teklifler geldiğinde projelere katılıyor. Chew'in durumu, ülkedeki daha geniş bir tartışmanın sembolü haline gelmiş durumda: Malezya'da emeklilik yaşı 60, ancak yaşam süresinin uzaması ve ekonomik koşullar, birçok kişiyi bu yaştan sonra da çalışmaya zorluyor.
Emeklilik yaşı ve ekonomik gerçekler
Malezya'da 2013 yılında yürürlüğe giren Asgari Emeklilik Yaşı Yasası, özel sektörde asgari emeklilik yaşını 60 olarak belirlemişti. Ancak bu yasa, çalışanların 60 yaşından sonra çalışmasını yasaklamıyor; aksine işverenlerin çalışanları 60 yaşına kadar istihdam etmesini zorunlu kılıyor. Bu düzenleme, bir yandan yaşlıların işgücüne katılımını teşvik ederken diğer yandan emeklilik sonrası dönemde yeterli birikimi olmayan bireyler için bir güvence sağlıyor. Malezya İstatistik Departmanı verilerine göre, 2020'de 60 yaş ve üstü nüfusun toplam nüfusa oranı %10,7'ye ulaştı ve bu oranın 2040'ta %20'yi aşması bekleniyor. Bu demografik dönüşüm, emeklilik sistemleri ve sosyal güvenlik üzerinde ciddi bir baskı oluşturuyor.
Malezya'da yaşlıların işgücüne katılım oranı, bölgedeki birçok ülkeye kıyasla düşük seyrediyor. Dünya Bankası verilerine göre, 2022'de 65 yaş üstü Malezyalıların işgücüne katılım oranı yalnızca %15 civarında. Bu oran, yaşlıların çalışmaya devam etmek istemediğinden değil, iş bulma konusunda karşılaştıkları zorluklardan kaynaklanıyor. İşverenlerin yaşlı çalışanlara yönelik önyargıları, dijital beceri eksiklikleri ve fiziksel yetersizlikler, bu düşük katılımın başlıca nedenleri arasında gösteriliyor. Öte yandan, Malezya'nın özel sektördeki emeklilik fonu olan Çalışanların İhtiyat Fonu (EPF), birçok yaşlının emeklilik birikiminin yetersiz olduğunu ortaya koyuyor. 2022'de yapılan bir araştırmaya göre, EPF üyelerinin %51'inin emeklilik birikimi 50.000 ringgitin (yaklaşık 11.000 dolar) altında. Bu durum, birçok kişiyi emeklilik sonrası çalışmaya mecbur bırakıyor.
Toplumsal ve kültürel boyut
Malezya'da emeklilik yaşı tartışması yalnızca ekonomik değil, aynı zamanda kültürel bir boyuta sahip. Geleneksel olarak aile bağlarının güçlü olduğu Malezya toplumunda, yaşlıların aileleri tarafından desteklenmesi beklenir. Ancak kentleşme, çekirdek aile yapısının yaygınlaşması ve gençlerin ekonomik zorlukları, bu geleneksel destek mekanizmasını zayıflatmış durumda. Özellikle pandemi sonrası dönemde artan enflasyon ve yaşam maliyetleri, birçok emekliyi yeniden iş aramaya itti. Chew Kin Wah gibi sanatçılar için durum daha da karmaşık. Gösteri sanatları sektöründe gelir düzensiz olduğu için birçok sanatçı, emeklilik planlaması yapmakta zorlanıyor. Chew, verdiği bir röportajda "Emeklilik diye bir şey düşünmedim. Çalışmaya devam ediyorum çünkü bu benim tutkum ve aynı zamanda geçim kaynağım" ifadelerini kullanmıştı.
Hükümet, yaşlıların işgücüne katılımını artırmak için çeşitli teşvikler sunuyor. 2021'de açıklanan 12. Malezya Planı kapsamında, yaşlılar için yeniden beceri kazandırma programları ve esnek çalışma modelleri teşvik ediliyor. Ancak uzmanlar, bu çabaların yeterli olmadığını ve emeklilik yaşının kademeli olarak 65'e çıkarılması gerektiğini savunuyor. Öte yandan, işçi sendikaları ve muhalefet partileri, emeklilik yaşının yükseltilmesinin genç istihdamını olumsuz etkileyeceği ve düşük gelirli işçilerin daha uzun süre çalışmak zorunda kalacağı endişesini taşıyor. Malezya İşverenler Federasyonu ise emeklilik yaşının artırılmasının işletmelere ek maliyet getireceğini belirtiyor.
Bölgesel ve küresel bağlam
Malezya'daki tartışma, aslında küresel bir eğilimin parçası. Dünya genelinde birçok ülke, artan yaşam süresi ve azalan doğum oranları nedeniyle emeklilik yaşını yükseltmeye gidiyor. Singapur, 2022'de emeklilik yaşını 63'e, yeniden istihdam yaşını 68'e çıkardı ve bu yaşları 2030'a kadar kademeli olarak 65 ve 70'e yükseltmeyi planlıyor. Güney Kore, 60 olan emeklilik yaşını 65'e çıkarma sürecinde. Japonya ise 70 yaşına kadar çalışmayı teşvik eden politikalar uyguluyor. Bu ülkelerde yaşlıların işgücüne katılımı, hem ekonomik büyümeyi desteklemek hem de sosyal güvenlik sistemlerinin sürdürülebilirliğini sağlamak için kritik görülüyor. Malezya da benzer bir yol izlemek zorunda kalabilir. Ancak ülkenin genç nüfus yapısı, bu dönüşümü nispeten kolaylaştırabilir. Malezya'da 15-64 yaş arası çalışma çağındaki nüfusun toplam nüfusa oranı hâlâ %69 civarında ve bu oranın 2040'lara kadar korunması bekleniyor. Bu durum, Malezya'ya emeklilik reformu için bir tampon süre tanıyor.
Ancak uzmanlar, yalnızca emeklilik yaşını yükseltmenin yeterli olmadığını, aynı zamanda yaşlı dostu iş ortamlarının oluşturulması, esnek çalışma saatleri ve yaş ayrımcılığıyla mücadele gibi politikaların da hayata geçirilmesi gerektiğini vurguluyor. Dünya Sağlık Örgütü'nün 2021 raporuna göre, yaş ayrımcılığı dünya genelinde en yaygın ayrımcılık türlerinden biri ve bu durum yaşlıların iş bulma şansını azaltıyor. Malezya'da da benzer bir sorun yaşanıyor; birçok işveren, yaşlı çalışanları "verimsiz" veya "teknolojiye uzak" olarak nitelendiriyor. Chew Kin Wah gibi deneyimli profesyoneller ise bu önyargının aksine, yaşlıların bilgi birikimi ve tecrübesinin ekonomik değere dönüştürülebileceğini gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Malezya'daki emeklilik tartışması, Türkiye'nin karşı karşıya olduğu demografik ve ekonomik zorluklarla paralellik taşıyor. Türkiye'de de emeklilik yaşı kademeli olarak yükseltildi ve 2023 itibarıyla kadınlar için 58, erkekler için 60 oldu; 2048'e kadar bu yaşların 65'e çıkması planlanıyor. Ancak Türkiye'de yaşlıların işgücüne katılımı %12 civarında ve bu oran Malezya'dan da düşük. Her iki ülkede de emeklilik birikimlerinin yetersizliği, kayıt dışı istihdam ve yaş ayrımcılığı ortak sorunlar. Malezya'nın yaşlı dostu politikaları ve yeniden beceri kazandırma programları, Türkiye için örnek teşkil edebilir. Ayrıca, iki ülke arasında imzalanan Serbest Ticaret Anlaşması kapsamında işgücü ve sosyal güvenlik alanında işbirliği potansiyeli bulunuyor. Türkiye, Malezya'nın deneyimlerinden faydalanarak kendi emeklilik reformunu daha kapsayıcı hale getirebilir.
