Malezya hükümeti, İsrail'in işgal altındaki Batı Şeria'da bulunan E1 bölgesindeki yerleşim faaliyetlerini genişletme kararını şiddetle kınadı. Kuala Lumpur yönetimi, bu adımın uluslararası hukukun açık bir ihlali olduğunu belirterek, İsrail'in iki devletli çözüm vizyonunu baltaladığını vurguladı. Malezya Dışişleri Bakanlığı'ndan yapılan yazılı açıklamada, E1 planının Filistin topraklarının parçalanmasına yol açacağı ve bölgedeki kalıcı barış çabalarına geri dönüşü olmayan zarar vereceği ifade edildi.
E1 Planı ve Filistin Toprakları Üzerindeki Etkisi
İsrail hükümetinin onayladığı E1 yerleşim planı, Kudüs'ün doğusundaki dar bir koridoru kapsıyor. Bu bölge, Batı Şeria'nın kuzeyi ile güneyi arasındaki bağlantıyı sağlayan kritik bir konumda yer alıyor. Filistinliler, bu planın hayata geçirilmesi halinde Batı Şeria'nın ikiye bölüneceğini ve coğrafi olarak sürekliliğini kaybedeceğini belirtiyor. Malezya'nın açıklamasında, bu durumun Filistin halkının kendi devletlerini kurma hakkını fiilen imkânsız hale getireceği ifade edildi.
Malezya, tarihsel olarak Filistin davasına güçlü destek veren ülkelerden biri olarak biliniyor. Kuala Lumpur yönetimi, daha önce de İsrail'in yerleşim politikalarını defalarca kınamış ve Filistin halkına insani yardımlar göndermişti. Bu son açıklama, Malezya'nın Filistin meselesine verdiği desteğin devam ettiğini gösteriyor. Ülke ayrıca, İsrail ile ilişkilerini normalleştirmeyi reddeden ve Filistin devletinin tanınması yönünde aktif diplomasi yürüten ülkeler arasında yer alıyor.
Malezya Dışişleri Bakanı, konuya ilişkin yaptığı açıklamada, uluslararası toplumun İsrail üzerindeki baskıyı artırması gerektiğini belirterek, "Bu tür tek taraflı adımlar, dünya barışı için tehdit oluşturmaktadır. Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi'nin ve diğer uluslararası kuruluşların bu işgali durdurmak için sorumluluklarını yerine getirmesi şarttır" dedi. Bakan ayrıca, Arap Ligi ve İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) gibi bölgesel örgütlere de acil toplanma çağrısında bulundu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İsrail'in E1 genişletme kararı, yalnızca Malezya'nın değil, tüm uluslararası toplumun tepkisini çekiyor. Birleşmiş Milletler, Avrupa Birliği ve birçok ülke daha önce E1 planını kınamış ve İsrail'i bu adımdan vazgeçmeye çağırmıştı. BM Genel Sekreteri, yaptığı açıklamada, yerleşimlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve "iki devletli çözümün geleceğini tehdit ettiğini" vurgulamıştı.
ABD yönetiminin ise bu konudaki tutumu değişkenlik gösteriyor. Biden yönetimi, yerleşimleri resmi olarak kınamakla birlikte, İsrail'e yönelik askeri ve diplomatik desteğini sürdürüyor. Bu durum, uluslararası toplumun İsrail üzerindeki baskısını zayıflatıyor ve Filistin tarafında hayal kırıklığı yaratıyor. Malezya'nın açıklaması, özellikle Batılı ülkelerin bu ikiyüzlülüğünü eleştirerek, "Adalet ve barış istiyorsak, tüm ülkelerin İsrail'in işgal politikalarına karşı eşit mesafede durması gerekir" ifadelerine yer verdi.
Filistin yönetimi ise E1 planına karşı kapsamlı bir diplomatik kampanya başlatmış durumda. Filistin Devlet Başkanı Mahmud Abbas, uluslararası topluma çağrıda bulunarak, İsrail'in bu kararının barış sürecini tamamen bitirebileceğini ifade etti. Abbas'ın, konuyu BM Güvenlik Konseyi'ne taşıyacağı ve İsrail'in uluslararası mahkemelerde yargılanması için hukuki süreç başlatacağı belirtiliyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, uzun yıllardır Filistin davasına güçlü destek veren ülkelerden biridir ve İsrail'in yerleşim politikalarını düzenli olarak kınamaktadır. E1 genişletme kararı, Türkiye'nin Doğu Kudüs'ün statüsüne ilişkin hassasiyetleriyle doğrudan örtüşüyor; zira Türkiye, Kudüs'ün İslam dünyası için önemini sık sık vurgulamaktadır. Bu gelişme, Türkiye'nin Filistin devletinin tanınması için yürüttüğü bölgesel diplomasiyi güçlendirebilir ve Ankara'nın BM nezdindeki girişimlerine ivme kazandırabilir. Ayrıca, Türkiye'nin İİT dönem başkanlığı göz önüne alındığında, bu konu İslam ülkeleri arasında ortak bir tutum geliştirilmesi için bir fırsat yaratabilir. Ancak Türkiye'nin, Doğu Akdeniz'deki enerji politikaları ve İsrail ile son dönemde geliştirdiği ekonomik ilişkiler göz önüne alındığında, dengeli bir yaklaşım sergilemesi beklenebilir. Yine de Türkiye'nin insani ve diplomatik desteği, Filistin halkının uluslararası arenada yalnız olmadığını gösterecektir.
