Dünyanın en büyük konteyner taşımacılığı şirketlerinden Maersk ve Hapag-Lloyd, Husilerin saldırılarının azalmasının ardından Süveyş Kanalı üzerinden yapılan ticaret rotasına kademeli olarak dönmeye başladı. Bu gelişme, küresel tedarik zincirlerinde son aylarda yaşanan aksamaların hafifleyebileceği ve navlun ücretlerinin düşebileceği yönünde umutları artırdı.
Gelişmenin Arka Planı: Husilerin Saldırıları ve Rotasappa
Geçtiğimiz yılın son çeyreğinde Yemen merkezli Husiler, İsrail'in Gazze operasyonlarına tepki olarak Kızıldeniz'de ticari gemilere yönelik saldırılarını yoğunlaştırmıştı. Bu saldırılar, dünya ticaretinin yaklaşık yüzde 12'sinin geçtiği Süveyş Kanalı'nı fiilen kullanılamaz hale getirmişti. Maersk ve Hapag-Lloyd gibi dev şirketler, gemilerini Afrika'nın güney ucundaki Ümit Burnu'na yönlendirmek zorunda kalmıştı.
Bu rotasap, her bir gemi için yakıt ve zaman maliyetlerini önemli ölçüde artırdı. Ortalama bir konteyner gemisi Asya ile Avrupa arasında 10-14 gün daha fazla yol yapmak zorunda kaldı. Doğal olarak bu ek maliyet navlun ücretlerine yansıdı. Uzmanlara göre, Asya-Avrupa hatlarında konteyner başına navlun ücretleri üçe katlandı. Bu durum, enflasyonla mücadele eden küresel ekonomiler için ek bir baskı unsuru oldu.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Jeopolitik Gerilimler ve Tedarik Zinciri Kırılganlığı
Maersk ve Hapag-Lloyd'un Süveyş'e dönüş kararı, bölgedeki jeopolitik gerilimlerin bir nebze olsun yatıştığına işaret ediyor. Ancak Husilerin ateşkes ya da tam bir durma olmaksızın saldırıları azaltması, kalıcı bir çözümden ziyade taktiksel bir adım olarak değerlendiriliyor. ABD öncülüğündeki Refah Muhafızı Operasyonu'nun deniz güvenliğini artırması, şirketlerin rotayı yeniden değerlendirmesine olanak tanıdı.
Küresel tedarik zincirleri, son yıllarda pandemi ve Ukrayna savaşı gibi krizlerle sarsılmıştı. Süveyş krizi, bu kırılganlığın bir başka göstergesi oldu. Uzmanlar, şirketlerin artık yedek rotalar ve daha esnek tedarik ağları oluşturması gerektiğini vurguluyor. Süveyş'e dönüş navlunları düşürebilir, ancak şirketler tam kapasiteye dönene kadar birkaç hafta geçmesi bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin küresel ticaret koridorlarındaki konumunu doğrudan etkilemektedir. Uzun süren Afrika rotasapı, Türkiye'nin Akdeniz limanlarına olan talebi artırmış, ancak navlun maliyetleri nedeniyle ihracatçıları zor durumda bırakmıştı. Süveyş'in yeniden açılması, Türkiye'nin Avrupa ve Asya arasındaki lojistik köprü rolünü güçlendirecek. Türk ihracatçıları için navlun maliyetlerinin düşmesi, rekabet gücünü artıracaktır. Ayrıca, Orta Doğu'daki gerilimlerin azalması, Türkiye'nin bölgesel ticaret hedefleri açısından olumlu bir işaret olarak değerlendirilebilir.
