Macaristan parlamentosu, Başbakan Viktor Orban tarafından atanan Devlet Başkanı Katalin Novak'ı görevden almak için anayasa değişikliğine gitti. 17. anayasa değişikliği olarak bilinen düzenleme, anayasa değişikliği için gereken üçte iki çoğunluğu rahatlıkla aşarak kabul edildi. Bu karar, Macaristan siyasetinde beklenmedik bir gelişme olarak değerlendirilirken, Novak'ın görevden alınmasıyla ülkede siyasi dengelerin yeniden şekilleneceği belirtiliyor.
Gelişmenin Arka Planı
Macaristan'da 2022 yılında cumhurbaşkanı seçilen Katalin Novak, Orban tarafından aday gösterilmişti. Ancak son dönemde Novak'ın yargı bağımsızlığı ve ifade özgürlüğü konularında aldığı kararlar, muhalefet ve bazı sivil toplum kuruluşlarının tepkisini çekmişti. Parlamentodaki oylama öncesinde yapılan tartışmalarda, muhalefet partileri Novak'ın görevini kötüye kullandığını iddia ederken, iktidar partisi Fidesz ise anayasa değişikliğinin gerekli olduğunu savundu.
Anayasa değişikliği, Novak'ın yanı sıra başka yargısal düzenlemeleri de içeriyor. Değişiklikle birlikte, Anayasa Mahkemesi'nin bazı yetkilerinin sınırlandırılması ve yargı atamalarında hükümete daha fazla söz hakkı tanınması öngörülüyor. Bu durum, Avrupa Birliği'nde endişeyle karşılanırken, Brüksel'in Macaristan'a yönelik hukukun üstünlüğü eleştirilerini artırması bekleniyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Macaristan'daki bu gelişme, Orta Avrupa'da otoriter eğilimlerin güçlendiği bir döneme denk geliyor. Polonya'da da benzer anayasa değişiklikleriyle yargı bağımsızlığının zedelendiği eleştirileri yapılıyor. Novak'ın görevden alınması, Orban'ın iktidarını sağlamlaştırma yolunda attığı bir adım olarak yorumlanabilir. AB, Macaristan'a yönelik bütçe kesintileri ve fon blokajlarıyla tehdit ederken, bu oylamanın ardından tansiyonun daha da yükseleceği öngörülüyor.
Öte yandan, Rusya-Ukrayna savaşı bağlamında Macaristan'ın NATO içindeki konumu da önem kazanıyor. Orban'ın Rusya'ya yönelik yaptırımları veto etme veya sulandırma çabaları, AB ve NATO müttefikleriyle ilişkileri germeye devam ediyor. Novak'ın görevden alınması, Orban'ın iç politikadaki elini güçlendirirken, dış politikada daha bağımsız bir çizgi izlemesine olanak sağlayabilir. Ancak bu durum, Macaristan'ın Batı ittifakı içinde yalnızlaşma riskini de beraberinde getiriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Macaristan'da Orban'ın atadığı cumhurbaşkanının görevden alınması, Türkiye açısından doğrudan bir etki yaratmasa da, AB'nin hukukun üstünlüğü konusundaki tutumunu yansıtması bakımından önem taşıyor. Türkiye de AB ile ilişkilerinde benzer eleştirilere maruz kalıyor. Bu gelişme, AB'nin üye ve aday ülkelere yönelik hukuk standartlarını uygulamada ne kadar kararlı olduğunu gösteriyor. Ayrıca, Orban'ın Türkiye ile ikili ilişkileri güçlendirme çabaları, bu tür iç siyasi hamlelerle sekteye uğrayabilir. Türkiye, Macaristan'daki gelişmeleri izlerken, Avrupa siyasetindeki otoriterleşme eğilimlerinin kendi dış politika stratejilerine etkisini değerlendirmeli.
