Macaristan, ülke tarihinde ilk kez evcil domuzlarda Afrika domuz vebası (ADV) tespit edilmesi üzerine bir çiftlikte yaklaşık 3 bin domuzun itlaf edilmesine karar verdi. Macaristan Ulusal Gıda Zinciri Güvenliği Ofisi (Nébih) tarafından Perşembe günü yapılan açıklamada, hastalığın ülkenin kuzeydoğusundaki Szabolcs-Szatmár-Bereg ilçesinde bulunan bir çiftlikte doğrulandığı belirtildi. Yetkililer, virüsün yayılmasını önlemek amacıyla çiftlikteki tüm domuzların itlaf edildiğini ve bölgede karantina önlemlerinin uygulandığını duyurdu.
Afrika Domuz Vebasının Tehlikeleri
Afrika domuz vebası, domuzları etkileyen ve genellikle ölümcül olan bir viral hastalıktır. İnsanlara bulaşmamakla birlikte, domuz popülasyonunda yüksek ölüm oranlarına yol açar ve domuz yetiştiriciliği sektörü için ciddi ekonomik kayıplara neden olabilir. Virüs, doğrudan temas yoluyla veya kontamine yem, ekipman ve araçlar aracılığıyla yayılabilir. Ayrıca yaban domuzları da virüsün taşıyıcısıdır ve evcil domuzlara bulaştırabilir.
Macaristan'da daha önce ADV sadece yaban domuzlarında tespit edilmişti. Bu nedenle evcil domuzlardaki ilk vaka, ülke için önemli bir dönüm noktasıdır. Nébih, virüsün kaynağını belirlemek için epidemiyolojik soruşturma başlattı. Çiftlikte uygulanan biyogüvenlik önlemleri değerlendiriliyor ve virüsün diğer çiftliklere sıçramasını önlemek için bölge genelinde denetimler artırıldı.
Afrika domuz vebasının evcil domuzlarda görülmesi, özellikle Macaristan'ın domuz eti ihracatı üzerinde olumsuz etkiler yaratabilir. Ülke, Avrupa Birliği üyesi olarak domuz eti ticaretinde önemli bir aktördür ve hastalığın yayılması halinde ihracat kısıtlamaları gündeme gelebilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
ADV son yıllarda Avrupa'da hızla yayılmaktadır. 2014 yılında Litvanya, Polonya ve Letonya'da ortaya çıkan virüs, daha sonra Romanya, Bulgaristan, Sırbistan ve diğer Balkan ülkelerine sıçradı. 2018'de Çin'de görülen büyük salgın, küresel domuz eti piyasasında ciddi dengesizliklere yol açtı. Asya'da milyonlarca domuz itlaf edildi ve domuz eti fiyatları rekor seviyelere yükseldi.
Macaristan'daki bu vaka, virüsün Avrupa'da ne kadar hızlı yayılabileceğini bir kez daha göstermektedir. Komşu ülkeler (Slovakya, Ukrayna, Romanya, Sırbistan, Hırvatistan, Slovenya, Avusturya) ADV ile mücadelede deneyimlidir, ancak her yeni vaka daha sıkı önlemler ve iş birliği gerektirir. Avrupa Birliği, üye ülkeler arasında hastalık kontrolü ve biyogüvenlik standartlarının uyumlaştırılması için çalışmaktadır.
Özellikle Doğu Avrupa'daki yaban domuzu popülasyonları, virüsün doğal rezervuarı olarak kabul edilmektedir. Bu nedenle Macar yetkililer, yaban domuzu avcılığının artırılması ve yaban domuzu- evcil domuz temasının önlenmesi için ek tedbirler alacaklarını duyurdu.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de henüz Afrika domuz vebası görülmemiştir, ancak hastalık sınır komşuları dahil birçok ülkede mevcuttur. Türkiye, özellikle İran, Ermenistan, Gürcistan ve Bulgaristan gibi ülkelerle kara sınırlarına sahiptir ve bu ülkelerde ADV vakaları rapor edilmiştir. Macaristan'daki vaka, virüsün Avrupa'da ne kadar yaygın olduğunu göstermesi açısından önemlidir. Türkiye'nin domuz eti tüketimi düşük olmakla birlikte, yaban domuzu popülasyonu nedeniyle hastalığın yayılma riski bulunmaktadır. Tarım ve Orman Bakanlığı, sınır kontrollerini ve biyogüvenlik önlemlerini artırmalı, ayrıca yaban domuzu popülasyonunu izlemelidir. Aksi takdirde, virüsün Türkiye'ye girmesi halinde hem ekonomik kayıplar hem de yaban hayatı için ciddi sonuçlar doğabilir.
