Macaristan Başbakanı Péter Magyar, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'nin 23 Ekim'de Budapeşte'de düzenlenecek 1956 Macar Devrimi'nin 70. yıl dönümü etkinliklerine katılma ihtimalinin düşük olduğunu açıkladı. Magyar'ın bu açıklaması, Zelenskiy'nin davet edildiğine dair hafta başında yapılan açıklamaların ardından geldi. Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Başkan Yardımcısı, Euronews'e yaptığı açıklamada Zelenskiy'nin etkinliklere davet edildiğini belirtmişti. Ancak Magyar, Ukrayna liderinin ziyaretinin kesinleşmediğini ifade etti.
Gelişmenin Arka Planı
1956 Macar Devrimi, Macaristan'ın Sovyetler Birliği'ne karşı başlattığı ve kanlı bir şekilde bastırılan ayaklanmanın yıl dönümü olarak her yıl 23 Ekim'de anılıyor. Bu yıl 70. yıl dönümü dolayısıyla Budapeşte'de çeşitli etkinlikler planlanıyor. Macaristan hükümeti, etkinliklere uluslararası konukları davet ederek devrimin önemini vurgulamak istiyor. Ukrayna Devlet Başkanı Zelenskiy'nin davet edilmesi, iki ülke arasındaki ilişkilerin seyrini göstermesi açısından dikkat çekiciydi. Zira Macaristan ve Ukrayna arasında son yıllarda çeşitli anlaşmazlıklar yaşanıyor. Macaristan'ın Ukrayna'daki Macar azınlığın hakları konusundaki tutumu ve Rusya-Ukrayna savaşına yaklaşımı ikili ilişkileri zaman zaman germişti.
Péter Magyar, Macaristan'da 2022'de iktidara gelen hükümetin başbakanı olarak görev yapıyor. Magyar'ın açıklaması, Zelenskiy'nin ziyaretinin gerçekleşmeyeceğine işaret ediyor. Ukrayna tarafından yapılan davet açıklamasının ardından Macar Başbakanı'nın bu yönde bir netlik sağlaması, diplomatik temasların henüz sonuçlanmadığını gösteriyor. Ayrıca, Magyar'ın açıklaması, Macaristan'ın Ukrayna ile ilişkilerinde mesafeli duruşunu sürdürdüğü şeklinde yorumlanabilir.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Macaristan, NATO ve Avrupa Birliği üyesi olmasına rağmen, Rusya'ya karşı yaptırımlar ve Ukrayna'ya askeri yardım konusunda diğer Batılı ülkelerden farklı bir tutum izliyor. Budapeşte, Moskova ile enerji bağlarını koruyor ve Ukrayna'ya silah göndermeyi reddediyor. Bu politika, Macaristan'ın Batı ittifakı içinde ayrıksı bir konumda olmasına yol açıyor. Zelenskiy'nin Budapeşte ziyareti, eğer gerçekleşirse, iki ülke arasındaki buzların erimesi yönünde bir adım olabilirdi. Ancak Magyar'ın son açıklaması, bu ihtimali zayıflatıyor.
Öte yandan, 1956 Devrimi'nin yıl dönümü etkinlikleri, Macaristan'ın ulusal kimliği ve Rusya ile tarihsel hesaplaşması açısından önemli. Ukrayna liderinin katılımı, sembolik olarak Sovyet karşıtı bir duruşu da ifade edecekti. Ancak Macar hükümetinin Ukrayna'ya yönelik mesafeli tutumu, bu sembolizmin gölgelenmesine neden oluyor. Uluslararası kamuoyu, Macaristan'ın Ukrayna politikasını yakından izliyor. Avrupa Birliği içinde Macaristan'a yönelik eleştiriler, hukuk devleti ve demokrasi konularında da dile getiriliyor. Zelenskiy'nin ziyaretinin gerçekleşmemesi, Macaristan'ın AB ve NATO içindeki yalnızlığını daha da belirginleştirebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Ukrayna ve Rusya arasında denge politikası izleyen bir ülke olarak, Macaristan'ın Ukrayna'ya yönelik tutumunu yakından takip ediyor. Macaristan'ın Rusya ile enerji ilişkilerini sürdürmesi ve Ukrayna'ya askeri yardım konusundaki isteksizliği, Türkiye'nin bölgesel stratejileriyle kısmen örtüşüyor. Ancak Türkiye, Ukrayna'nın toprak bütünlüğünü destekliyor ve Kırım'ın ilhakını tanımıyor. Zelenskiy'nin Budapeşte ziyaretinin gerçekleşmemesi, Macaristan'ın AB içindeki pozisyonunu zayıflatırken, Türkiye'nin arabuluculuk rolünü daha da önemli kılabilir. Ayrıca, Macaristan'ın Ukrayna politikası, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu etkilemez; ancak enerji ve ticaret yolları açısından Orta Avrupa'daki istikrarı etkileyebilir. Türkiye, bölgesel barış ve işbirliği için Macaristan ile Ukrayna arasında diyalog kanallarının açık kalmasını teşvik edebilir.
