İngiltere'nin Somerset kentinde yaşayan 74 yaşındaki bir büyük nine, kızının ölümünün ardından torunlarının torunlarına bakıcılık yapmaya başladı. Kadın, bu deneyimin kendisini 'kurtardığını' söylüyor. Akrabalık bakımı (kinship care) olarak bilinen bu durum, ebeveynleri hayatını kaybetmiş veya bakım veremeyecek durumda olan çocukların akrabaları tarafından büyütülmesini ifade ediyor. Somerset'te yaşayan ismi açıklanmayan kadın, kızının ölümüyle birlikte hayatının değiştiğini ve torunlarının torunlarına annelik yapmaya başladığını anlattı.
Akrabalık Bakımının Arka Planı
Birleşik Krallık'ta akrabalık bakımı, resmi koruyucu aile sistemine alternatif olarak giderek daha fazla başvurulan bir yol. Ancak bu düzenleme, genellikle maddi ve duygusal zorlukları beraberinde getiriyor. 74 yaşındaki kadın gibi büyükanneler veya büyükbabalar, emeklilik dönemlerinde yeniden çocuk büyütme sorumluluğu üstlenmek zorunda kalabiliyor. Somerset örneğinde olduğu gibi, kızının ölümüyle birlikte torunlarının torunlarına bakmak durumunda kalan kadın, bu süreçte hem yasal hem de pratik engellerle karşılaşmış olabilir. Akrabalık bakıcıları, genellikle resmi koruyucu ailelerin sahip olduğu maddi destek ve haklardan yararlanamıyor. Bu durum, özellikle yaşlı bakıcılar için ciddi bir yük oluşturuyor. Kadın, verdiği demeçte, çocuklarla ilgilenmenin kendisine hayata tutunma gücü verdiğini, aksi takdirde kızının yasını atlatamayacağını belirtti.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Birleşik Krallık'ta akrabalık bakımı, sosyal hizmetlerin önemli bir parçası. 2023 verilerine göre, İngiltere'de yaklaşık 200 bin çocuk akrabaları tarafından büyütülüyor. Bu çocukların büyük çoğunluğu, ebeveynlerinin madde bağımlılığı, ruh sağlığı sorunları, hapis cezası veya ölümü gibi nedenlerle akrabalarının yanına yerleştiriliyor. Somerset örneği, bu sistemin hem olumlu hem de zorlayıcı yönlerini yansıtıyor. Kadının hikayesi, akrabalık bakımının çocuklar için istikrar sağlama potansiyelini gösterirken, bakıcıların karşılaştığı zorlukları da gözler önüne seriyor. Uzmanlar, akrabalık bakıcılarının daha fazla desteklenmesi gerektiğini vurguluyor. Özellikle yaşlı bakıcılar için maddi yardım, psikolojik danışmanlık ve yasal haklar konusunda bilgilendirme büyük önem taşıyor. Hükümet, son yıllarda akrabalık bakımına yönelik bazı düzenlemeler yapmış olsa da, eleştirmenler bu desteklerin yetersiz olduğunu savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de de benzer şekilde, akrabalık bakımı yaygın bir uygulama. Özellikle kırsal kesimde ve geleneksel aile yapısının güçlü olduğu bölgelerde, büyükanne ve büyükbabalar torunlarını büyütme sorumluluğunu sıkça üstleniyor. Ancak Türkiye'de akrabalık bakıcılarına yönelik resmi destek mekanizmaları sınırlı. Sosyal ve Ekonomik Destek (SED) gibi programlar olsa da, yaşlı bakıcıların karşılaştığı zorluklar evrensel bir sorun. Somerset'teki kadının hikayesi, Türkiye'deki benzer durumdaki ailelere de ışık tutuyor: akrabalık bakımının hem duygusal hem de maddi boyutlarıyla ele alınması gerekiyor. Türkiye, aile temelli bakım modelini güçlendirmek için akrabalık bakıcılarına yönelik finansal ve psikososyal destekleri artırabilir. Bu tür haberler, toplumsal dayanışmanın önemini vurgularken, politika yapıcılar için de yol gösterici olabilir.
