Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inácio Lula da Silva'nın kampanyası, sağcı rakibi Flavio Bolsonaro'nun adaylığının iptali için başvuru hazırlığı yapıyor. Kampanya, ABD merkezli teknoloji devi Meta'nın sosyal medya platformlarında seçim sürecine müdahale ettiği iddiasına dayanıyor. Pazar günü yapılacak ikinci tur oylaması öncesinde Brezilya siyasetindeki gerilim tırmanıyor. Lula'nın ekibi, Meta'nın algoritmalar aracılığıyla Bolsonaro lehine haksız avantaj sağladığını öne sürüyor. Konuyla ilgili dilekçenin önümüzdeki günlerde Yüksek Seçim Mahkemesi'ne (TSE) sunulması bekleniyor.
Seçim sürecinde sosyal medya müdahalesi tartışması
Brezilya'da 2 Ekim'de yapılan ilk tur seçimlerde hiçbir aday salt çoğunluğu sağlayamadı. Lula da Silva ile Flavio Bolsonaro, 30 Ekim'de yapılacak ikinci turda yarışacak. Ancak Lula'nın kampanya ekibi, ilk tur öncesinde ve sonrasında Meta'ya ait Facebook, Instagram ve WhatsApp platformlarında sistematik bir dezenformasyon ve manipülasyon olduğunu savunuyor. Kampanya sözcüleri, özellikle WhatsApp üzerinden yayılan yanıltıcı içeriklerin Bolsonaro'nun lehine sonuç doğurduğunu belirtiyor. Ayrıca Meta'nın içerik denetim mekanizmalarının yeterince şeffaf olmadığı ve Brezilya seçim yasalarını ihlal ettiği iddia ediliyor.
Lula'nın hukuk ekibi, Meta'nın Brezilya'daki temsilcilerinden bazı belgeleri talep etti. Şirketin, hangi içeriklerin kaldırıldığına veya hangi hesapların askıya alındığına dair ayrıntılı bilgi vermediği öne sürülüyor. Kampanya yetkilileri, Meta'nın bu tutumunun seçimlerin adilliğine gölge düşürdüğünü ve Bolsonaro'nun adaylığının bu nedenle geçersiz sayılması gerektiğini savunuyor. Dilekçede, Meta'nın müdahalesinin seçim sonuçlarını etkileyecek düzeyde olduğu ve bu durumun Brezilya demokrasisine zarar verdiği ifade edilecek.
Meta ve Brezilya seçim yasaları
Meta, Brezilya'da seçim dönemlerinde yanlış bilgiyle mücadele etmek için çeşitli politikalar uyguladığını savunuyor. Şirket, son yıllarda Brezilya'da fact-checking programlarını genişlettiğini ve seçim bütünlüğünü korumak için Yüksek Seçim Mahkemesi ile işbirliği yaptığını belirtiyor. Ancak Lula kampanyası, bu taahhütlerin sahada karşılık bulmadığını ve özellikle kırsal bölgelerde WhatsApp grupları üzerinden yürütülen kampanyalarda denetimin zayıf kaldığını öne sürüyor. Brezilya seçim yasaları, yanlış bilgi yayan veya seçim sonuçlarını manipüle eden sosyal medya şirketlerine para cezası ve içerik kaldırma yükümlülüğü getiriyor. Ancak bir adayın adaylığının iptali gibi ağır bir yaptırımın uygulanması nadir görülüyor.
Flavio Bolsonaro cephesinden henüz resmi bir açıklama gelmedi. Ancak daha önce yaptığı konuşmalarda Lula'yı seçim sonuçlarını sorgulamakla ve kurumları baskı altına almaya çalışmakla suçlamıştı. Bolsonaro'nun kampanyası, sosyal medya şirketlerinin tarafsız olduğunu ve herhangi bir müdahalenin söz konusu olmadığını savunuyor. Gözlemciler, Lula'nın hamlesinin seçim öncesi psikolojik bir üstünlük kurma çabası olarak da okunabileceğini belirtiyor.
Brezilya seçimlerinde küresel teknoloji şirketlerinin rolü
Brezilya, dünyanın en büyük sosyal medya pazarlarından biri. Ülkede 150 milyondan fazla WhatsApp kullanıcısı bulunuyor. Bu nedenle Meta'nın politikaları seçimler üzerinde belirleyici olabiliyor. 2018 seçimlerinde de WhatsApp üzerinden yayılan yanlış bilgiler tartışma konusu olmuştu. O dönemde Jair Bolsonaro'nun kampanyasının bu platformu etkin kullandığı biliniyor. Şimdi ise Lula kampanyası, benzer bir durumun tekrarlanmasından endişe ediyor.
Uzmanlar, sosyal medya şirketlerinin seçimlere müdahalesinin sadece Brezilya'da değil, dünya genelinde arttığını vurguluyor. Avrupa Birliği'nin Dijital Hizmetler Yasası (DSA) ve benzeri düzenlemeler, platformların şeffaflık yükümlülüklerini artırıyor. Brezilya'da ise seçim yasaları henüz bu yeni dijital gerçeklikle tam uyumlu değil. Lula'nın girişimi, bu boşluğu doldurmaya yönelik bir adım olarak görülebilir. Ancak hukuki sürecin ne kadar hızlı sonuçlanacağı belirsiz. Yüksek Seçim Mahkemesi'nin, ikinci tur öncesinde böyle bir talebi karara bağlaması zor görünüyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Brezilya'daki seçim tartışması, sosyal medya platformlarının seçimlere etkisi konusunda küresel bir soruna işaret ediyor. Türkiye de benzer tartışmaları yakından takip ediyor. Türk hükümeti, son yıllarda sosyal medya düzenlemelerini sıkılaştırarak platformlara temsilci bulundurma ve içerik kaldırma yükümlülükleri getirdi. Brezilya'da yaşananlar, bu tür düzenlemelerin önemini ortaya koyuyor. Ayrıca Türkiye, Latin Amerika ile ticari ve diplomatik ilişkilerini geliştirme çabasında. Brezilya'daki siyasi istikrarsızlık, bölgesel ekonomik ortaklıkları etkileyebilir. Türk iş dünyası için Brezilya önemli bir pazar; seçim belirsizliği yatırım kararlarını geciktirebilir. Öte yandan, dijital platformların seçimlere müdahalesi, Türkiye'nin de savunduğu üzere uluslararası kuralların gerekliliğini gösteriyor.
