Lübnanlı üst düzey siyasi liderler, 24 Mayıs Cuma günü İran'a yönelik sert uyarılarda bulunarak Tahran yönetiminin Lübnan'ın iç işlerine karışmayı durdurması çağrısı yaptı. Bu çağrı, İsrail ile İran destekli Hizbullah arasında daha başlamadan çöken yeni bir ateşkes anlaşmasının ardından karşılıklı saldırıların tırmandığı bir döneme denk geldi. Lübnan devlet medyası, İsrail'in ülkenin güneyine yönelik yeni hava saldırıları düzenlediğini bildirirken, Hizbullah da İsrail'in kuzeyindeki askeri hedeflere roket ve insansız hava aracı saldırıları gerçekleştirdiğini duyurdu. Gerginlik, Mısır ve Katar arabuluculuğunda yürütülen ve Gazze'deki savaşın durdurulmasını da içeren kapsamlı bir ateşkes planının son anda İsrail'in itirazlarıyla rafa kalkmasıyla zirve yaptı.
Ateşkes Çöktü, Gerilim Tırmandı
Son haftalarda ABD, Mısır ve Katar'ın yoğun diplomatik çabalarıyla şekillendirilen ateşkes taslağı, Lübnan-İsrail sınırında 2006'dan bu yana en büyük çatışma dalgasını sona erdirmeyi hedefliyordu. Ancak kaynaklara göre İsrail, Hizbullah'ın sınırdan 30 kilometre geri çekilmesini ve güney Lübnan'da askeri varlığını tamamen sonlandırmasını şart koşarken, Hizbullah bu talebi kabul etmedi. Bunun üzerine ABD Dışişleri Bakanı Antony Blinken'ın da katıldığı son dakika görüşmelerinden sonuç alınamadı ve anlaşma resmen çöktü. Çöküşün hemen ardından İsrail, Lübnan'ın güneyindeki Hizbullah mevzilerine en yoğun hava saldırılarından birini düzenlerken, Hizbullah da İsrail'in kuzeyindeki Kiryat Şmona kenti ve çevresindeki askeri üsleri hedef aldı. Lübnanlı yetkililer, saldırılarda en az 12 sivilin hayatını kaybettiğini, onlarca kişinin yaralandığını açıkladı.
Lübnan'dan Tahran'a Mesaj: Egemenlik Kırmızı Çizgidir
Tam da bu atmosferde Lübnan Başbakanı Necip Mikati ve Meclis Başkanı Nebih Berri, İran'a yönelik nadir görülen bir uyarı yayımladı. Mikati, yaptığı yazılı açıklamada, "Lübnan'ın egemenliği ve bağımsızlığı pazarlık konusu değildir. Hiçbir dış gücün, hangi gerekçeyle olursa olsun, ülkemizin iç işlerine müdahale etmesine izin vermeyeceğiz" ifadelerini kullandı. Berri ise daha doğrudan bir dille, "İran, Lübnan'ı kendi bölgesel hesaplarının bir piyonu haline getirmekten vazgeçmelidir. Hizbullah'ın İran'ın emrinde hareket ettiği algısı, Lübnan'ı daha büyük bir felakete sürüklemektedir" dedi. Bu açıklamalar, Hizbullah'ın İran'ın en önemli müttefiki olduğu ve Tahran'ın Lübnan'daki siyasi ve askeri nüfuzunun yıllardır tartışma konusu olduğu bir ortamda büyük yankı uyandırdı. Bazı analistler, bu uyarıların Lübnan'ın İran'ın bölgesel politikalarına alet edilmekten duyduğu rahatsızlığın açık bir göstergesi olduğunu belirtiyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut: Yeni Bir Cephe mi Açılıyor?
İsrail-Hizbullah çatışmasının tırmanması, yalnızca Lübnan ve İsrail için değil, tüm Ortadoğu için potansiyel bir yangın riski taşıyor. İran'ın nükleer programı ve bölgesel milis ağları üzerinden yürüttüğü vekalet savaşı stratejisi, şimdi Lübnan'da doğrudan bir sınav veriyor. ABD yönetimi, bir yandan İsrail'in kendini savunma hakkını desteklerken, diğer yandan İran'ı gerilimi düşürmeye çağırıyor. Ancak son ateşkes çöküşü, Washington'un arabuluculuk kapasitesinin sınırlarını da gösterdi. Avrupa Birliği ise taraflara itidal çağrısı yaparken, Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL) bölgedeki varlığını artırdı. Uzmanlar, eğer çatışma kontrolden çıkarsa, İsrail ile İran arasında doğrudan bir savaşın kapısını aralayabileceği uyarısında bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Lübnan'daki istikrarsızlığın doğrudan etkilenebileceği ülkelerin başında geliyor. Ekonomik krizle boğuşan Lübnan'ın yeniden iç savaşa sürüklenmesi, Türkiye'ye yeni bir mülteci dalgası getirebilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları ve deniz yetki alanları üzerindeki anlaşmazlıklar bağlamında, İsrail-Lübnan sınırındaki çatışma, Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarını da tehdit ediyor. Ankara, bir yandan İran'ın bölgesel nüfuzuna karşı denge politikası izlerken, diğer yandan Lübnan'da Sünni gruplarla ilişkilerini korumaya çalışıyor. Bu nedenle, çatışmanın yayılması Türkiye'nin diplomatik manevra alanını daraltabilir ve Doğu Akdeniz'deki güç dengesini olumsuz etkileyebilir.
