Lübnan devletinin etkin egemenlikten yoksun olması, İsrail ile müzakerelerde ve Hizbullah'ın silahsızlandırılması çabalarında kritik bir engel teşkil ediyor. Nisan ayından bu yana ABD'nin ev sahipliğinde İsrail ile Lübnan hükümeti arasında başlayan görüşmeler, taraflar arasındaki çatışmaların yoğunlaştığı bir dönemde gerçekleşiyor. Ancak diplomatik çabaların başarıya ulaşması, öncelikle Lübnan ordusunun ülke genelinde otoritesini tesis edebilmesine bağlı. Uluslararası toplumun bu noktada oynayabileceği rol, hem mali destek hem de teknik yardım yoluyla Lübnan ordusunun kapasitesini artırmak olarak öne çıkıyor.
Lübnan Ordusunun Karşılaştığı Zorluklar
Lübnan Silahlı Kuvvetleri (LAF), 15 yıllık iç savaşın ardından 1990'da yeniden yapılandırıldı. Ancak mezhepsel dengeler, siyasi krizler ve ekonomik çöküş nedeniyle kurum, ülkenin güneyindeki Hizbullah'ın askeri varlığına karşı koymakta zorlanıyor. LAF'ın yaklaşık 80 bin personeli bulunuyor, ancak lojistik, ekipman ve eğitim eksiklikleri nedeniyle etkinliği sınırlı. Hizbullah, İran'ın desteğiyle hem askeri hem de siyasi olarak Lübnan devletine gölge düşürüyor. ABD, 2006'dan bu yana LAF'a yaklaşık 3 milyar dolar yardım yaptı, ancak bu yardımın bir kısmı Hizbullah'ın etkisini kırmaya yönelikti. Şu anda Biden yönetimi, LAF'ın sınır güvenliğini sağlaması ve Hizbullah'ın İsrail'e yönelik saldırılarını engellemesi için ek finansman arayışında.
Lübnan'da devlet otoritesinin zayıflığı, 2019'daki ekonomik krizle daha da belirginleşti. Para birimi %95 değer kaybederken, ordu mensupları maaşlarını alamaz hale geldi. Birçok asker ikinci işte çalışmak zorunda kaldı, bu da kurumun moralini ve bağlılığını olumsuz etkiledi. Bu durum, LAF'ın Hizbullah karşısında caydırıcılığını daha da azalttı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Lübnan'ın istikrarsızlığı, Doğu Akdeniz'de enerji keşifleri ve İsrail-İran gerilimi gibi bölgesel dinamiklerle doğrudan bağlantılı. Hizbullah, İran'ın vekil gücü olarak Lübnan topraklarını İsrail'e karşı bir cephe olarak kullanıyor. ABD, LAF'ı güçlendirerek Hizbullah'ı dengelemeyi ve Lübnan hükümetinin İsrail'le barış görüşmelerinde daha güçlü bir pozisyon almasını hedefliyor. Ancak Fransa, Suudi Arabistan ve Katar gibi diğer ülkelerin de LAF'a yardım programları var. Fransa, özellikle eğitim ve istihbarat alanında destek sağlıyor. Öte yandan, İran ve Suriye, Hizbullah'ı silahlandırarak Lübnan ordusuna alternatif bir güç odağı oluşturuyor. Bu durum, uluslararası toplumun LAF'a yönelik yardımlarını koordine etmesini zorlaştırıyor.
ABD'nin öncülüğündeki görüşmeler, İsrail-Lübnan deniz sınırının belirlenmesi gibi somut sonuçlar verdi. Ancak kara sınırının güvenliği ve Hizbullah'ın silahsızlandırılması konularında henüz ilerleme kaydedilemedi. LAF'ın bu süreçte oynayacağı rol, Birleşmiş Milletler Lübnan Geçici Gücü (UNIFIL) ile işbirliği yaparak güney Lübnan'da kontrolü sağlamak olacak.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Lübnan'ın istikrarına önem veriyor çünkü bu durum Doğu Akdeniz'deki enerji güvenliği ve bölgesel dengeleri doğrudan etkiliyor. Ankara, Hizbullah'ın varlığını ve İran'ın nüfuzunu endişeyle izliyor. Türkiye, Lübnan ordusunun güçlendirilmesi için teknik yardım ve eğitim programları sunarak bu sürece katkıda bulunabilir. Ayrıca, Lübnan'ın istikrara kavuşması, Suriyeli mültecilerin geri dönüşü ve bölgesel ticaretin canlanması açısından da Türkiye'nin çıkarlarına hizmet eder. Bu bağlamda, Ankara'nın LAF'ı destekleyici politikalar izlemesi, hem ABD ile ilişkilerinde hem de bölgesel nüfuz mücadelesinde stratejik bir hamle olarak değerlendirilebilir.
