Ortadoğu Gözü'nün aktardığına göre, Lübnan'da İsrail ordusunun yüzyıllardır var olan zeytin ağaçlarını sökmesi sonrası Fransa'nın başkenti Paris'te suç duyurusunda bulunuldu. Başvuru, uluslararası hukuk alanında çalışan hukukçular ve sivil toplum örgütleri tarafından Fransa'nın evrensel yargı yetkisine dayanılarak yapıldı. Suç duyurusunun, savaş hukuku ve çevrenin korunmasına ilişkin uluslararası sözleşmeler çerçevesinde ele alınması isteniyor.
Olayın Arka Planı: Asırlık Ağaçlar ve Hukuki Mücadele
Lübnan'ın güneyinde, özellikle sınır hattına yakın köylerde bulunan zeytin ağaçlarının bir kısmının yüzyıllar öncesine dayandığı belirtiliyor. Zeytin, bölge halkı için yalnızca ekonomik bir değer değil, aynı zamanda kültürel ve kuşaklar arası bir miras olarak görülüyor. İsrail ordusunun bölgede gerçekleştirdiği askeri operasyonlar sırasında bu ağaçların söküldüğü veya kesildiği iddia ediliyor.
Paris'teki suç duyurusu, olayı yalnızca bir mülkiyet meselesi olarak değil, aynı zamanda bir çevre suçu ve savaş suçu kapsamında değerlendirilmesi talebiyle gündeme getiriyor. Başvuruda, Uluslararası Ceza Mahkemesi'nin (UCM) Roma Statüsü'nün 8. maddesinde yer alan savaş suçları tanımına atıf yapılıyor. Bu madde, işgal altındaki topraklarda düşman malına zarar verilmesini yasaklıyor. Hukukçular, zeytin ağaçlarının yok edilmesinin hem geçim kaynaklarını yok etme hem de ekosistemi tahrip etme anlamına geldiğini vurguluyor.
Uluslararası Hukuk ve Çevre Tahribatı Boyutu
Son yıllarda uluslararası hukukta "ekokırım" (ecocide) kavramı giderek daha fazla tartışılıyor. Çevre tahribatının savaş suçu olarak yargılanması yönünde adımlar atılıyor. Paris'teki başvuru, bu yöndeki çabaların somut bir örneği olarak görülüyor. Fransa'nın evrensel yargı yetkisi, ülke dışında işlenen bazı ağır suçlarda soruşturma açılmasına olanak tanıyor. Benzer başvuruların önümüzdeki dönemde diğer Avrupa ülkelerinde de yapılabileceği belirtiliyor.
Lübnanlı yetkililer ve yerel gruplar, zeytin ağaçlarının sökülmesinin yalnızca bir çevre felaketi değil, aynı zamanda kültürel bir yıkım olduğunu ifade ediyor. Bölgede zeytin üretimi, ailelerin geçim kaynağı ve köylerin sosyal dokusunun temelini oluşturuyor. Ağaçların yok olması, nesiller boyu süren bir bağın kopması anlamına geliyor. Uluslararası toplumun bu tür eylemleri nasıl ele alacağı, gelecekteki benzer olaylar için emsal teşkil edebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Lübnan'daki gelişme, Türkiye'nin Ortadoğu politikası ve bölgesel istikrar açısından dikkatle izlenmeli. İsrail'in askeri operasyonlarının sınır tanımadan çevre ve sivil altyapıyı hedef alması, Ankara'nın uzun süredir dile getirdiği Filistin ve Lübnan halkının haklarının korunması gerekliliğini bir kez daha ortaya koyuyor. Türkiye, uluslararası hukuk zemininde İsrail'e karşı yürütülen hukuki girişimleri destekleyerek bölgede adil bir barışın tesisi için çaba gösterebilir. Ayrıca, benzer çevre tahribatına karşı uluslararası platformlarda daha aktif bir duruş sergilemesi, Türkiye'nin diplomatik etkisini artırabilir.
