Los Angeles, küresel bir mimarlık ve tasarım firması olan Gensler'ın yayımladığı City Pulse 2026 raporuna göre dünyanın en cansız şehir merkezlerinden biri olarak sıralandı. Raporda, kent merkezlerinin canlılığını ölçen bir indeks kullanıldı ve Los Angeles Downtown (DTLA) bu indekste ortalamanın oldukça altında bir puan aldı. Araştırma, dünya genelinde 50'den fazla büyük şehir merkezini yaya trafiği, perakende yoğunluğu, kültürel etkinlikler, iş yeri doluluk oranı ve konut kullanımı gibi kriterlerle değerlendirdi. Los Angeles'ın bu listede alt sıralarda yer alması, kentin onlarca yıldır süregelen yaygın kentleşme ve arabaya bağımlı yaşam tarzının bir yansıması olarak yorumlanıyor.
Gelişmenin arka planı: Pandemi sonrası toparlanamayan merkez
Gensler raporu, DTLA'nın pandemi öncesinde de benzer sorunlar yaşadığını ancak Covid-19 salgınının bu durumu daha da kötüleştirdiğini ortaya koyuyor. Şehir merkezinde ofis binalarının doluluk oranı yüzde 40'ın altına düşerken, birçok işletme kalıcı olarak kapandı. Raporda, Los Angeles'ın diğer ABD şehirlerine kıyasla daha düşük bir yaya trafiğine sahip olduğu, özellikle akşam saatlerinde ve hafta sonlarında merkezin neredeyse terk edilmiş bir görünüm kazandığı belirtiliyor.
Araştırmaya göre, şehir merkezinin canlılığını olumsuz etkileyen en önemli faktörlerden biri, bölgenin büyük ölçüde tek kullanımlı imar planına sahip olması. DTLA'da ağırlıklı olarak ofis ve ticari alanlar bulunurken, konut ve eğlence mekanlarının yetersizliği, bölgeyi 9-5 mesaisi dışında cazip olmaktan çıkarıyor. Ayrıca, evsizlik krizi ve güvenlik endişeleri de merkezin çekiciliğini azaltan diğer unsurlar olarak sıralanıyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Amerika ve dünya şehirleriyle karşılaştırma
Gensler City Pulse raporu, Los Angeles'ı sadece ABD içinde değil, küresel ölçekte de değerlendirdi. New York, Chicago ve San Francisco gibi diğer büyük Amerikan şehir merkezleri de pandemi sonrası toparlanma sürecinde zorluklar yaşarken, DTLA bu şehirlerin bile gerisinde kaldı. Rapor, Asya ve Avrupa'daki birçok şehir merkezinin (örneğin Tokyo, Londra, Berlin) pandemi sonrası yaya trafiğini ve perakende canlılığını büyük ölçüde geri kazandığını, buna karşın Los Angeles'ın bu trendin dışında kaldığını vurguluyor.
Uzmanlar, Los Angeles'ın bu durumunun, otomobil odaklı kent planlamasının bir sonucu olduğunu belirtiyor. Şehir, toplu taşıma ağını genişletme çabalarına rağmen, merkezin erişilebilirliği ve yaya dostu olmaktan uzak olması, canlılığın önündeki en büyük engel olarak görülüyor. Ayrıca, Kaliforniya'daki yüksek yaşam maliyeti ve işyerlerinin uzaktan çalışmaya geçişi de merkezin boşalmasını hızlandırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'deki büyükşehirler için önemli bir ders niteliği taşıyor. Özellikle İstanbul, Ankara ve İzmir gibi kentlerde, şehir merkezlerinin canlılığını korumak ve pandemi sonrası dönüşümü yönetmek kritik bir konu. Los Angeles'ın yaşadığı sorunlar, tek kullanımlı imar planlaması ve arabaya bağımlı ulaşım altyapısının uzun vadede şehir merkezlerini nasıl öldürebileceğini gösteriyor. Türkiye'deki kentleşme politikaları, karma kullanımlı alanlar, yaya öncelikli ulaşım ve toplu taşımayı teşvik ederek benzer bir kaderden kaçınabilir. Ayrıca, küresel ölçekte şehir merkezlerinin dönüşümü, Türk şehirlerinin uluslararası rekabet gücünü ve yatırım çekiciliğini etkileyebilir.
