London merkezli biyoteknoloji girişimi Poolbeg Pharma, kanser tedavilerinde ölümcül bir yan etki olan 'sitokin fırtınası'nı önlemek için geliştirdiği deneysel ilacı, Birleşik Krallık'taki altı NHS hastanesinde klinik denemelere başlatmaya hazırlanıyor. Şirket, aynı zamanda popüler GLP-1 sınıfı kilo verme ilaçlarına alternatif bir hap formu üzerinde çalıştığını duyurdu. Sitokin fırtınası, bağışıklık sisteminin aşırı tepki vermesi sonucu ortaya çıkan ve COVID-19 vakalarında da görülen bir durum olarak biliniyor.
Gelişmenin arka planı
Poolbeg Pharma'nın geliştirdiği ilaç, 'sitokin fırtınası' olarak adlandırılan bağışıklık sisteminin aşırı aktivasyonunu hedef alıyor. Kanser hastalarına uygulanan kemoterapi, radyoterapi ve immünoterapi gibi tedaviler, vücutta yoğun iltihaplanmaya yol açarak hayati tehlike oluşturabiliyor. Şirket, bu ilacın özellikle CAR-T hücre tedavisi gibi modern immünoterapilerden sonra ortaya çıkan yan etkileri azaltabileceğini öngörüyor. Klinik denemelerin ilk aşamasında, ilacın güvenliği ve tolere edilebilirliği test edilecek.
Poolbeg Pharma CEO'su Jeremy Skillington, konuyla ilgili yaptığı açıklamada, 'Bu, kanser tedavisinin en ciddi komplikasyonlarından birini ele alan potansiyel bir atılım' ifadelerini kullandı. Şirket, ayrıca obezite tedavisinde devrim yaratan GLP-1 agonistleri sınıfında bir hap geliştirdiğini belirtti. Bu hapın, mevcut enjekte edilebilir ilaçlara göre daha kolay uygulanabilir olması hedefleniyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Sitokin fırtınası, sadece kanser tedavisinde değil, bağışıklık sistemini hedef alan diğer hastalıklarda da görülüyor. Poolbeg Pharma'nın ilacı, bu alanda yapılan önemli bir Ar-Ge yatırımını temsil ediyor. Özellikle COVID-19 pandemisi sırasında sitokin fırtınası vakaları artmış ve bu durum, bağışıklık sistemini modüle eden ilaçlara olan ilgiyi yükseltmişti. Şirketin aynı zamanda GLP-1 hapı geliştirmesi, pazarın en hızlı büyüyen segmentlerinden birine yönelik hamle olarak değerlendiriliyor. GLP-1 ilaçları, 2030 yılına kadar 100 milyar doları aşması beklenen bir pazar oluşturuyor.
İngiltere merkezli girişimin bu iki projesi, hem kanser hem de obezite tedavisinde yeni standartlar belirleyebilir. Ancak ilacın klinik denemelerden başarıyla geçmesi ve düzenleyici onay alması yıllar alabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de kanser tedavisinde sitokin fırtınası yan etkileriyle mücadelede mevcut tedavi protokolleri sınırlıdır. Poolbeg Pharma'nın geliştirdiği ilaç, eğer başarılı olursa, Türkiye'de de kullanıma sunulabilir ve özellikle CAR-T hücre tedavisi gibi ileri immünoterapilerin güvenliğini artırabilir. Ayrıca, GLP-1 hapı, obeziteyle mücadelede enjekte edilebilir ilaçlara alternatif sunarak Türkiye'deki metabolik hastalık yükünü azaltmaya yardımcı olabilir. Ancak bu ilaçların Türkiye'ye ulaşması, fiyatlandırma, ruhsatlandırma ve Sağlık Bakanlığı onayı gibi süreçlere bağlı olup, kısa vadede beklenmemelidir.
