Libya'nın en büyük petrol rafinerisi olan Zaviye rafinerisine düzenlenen drone saldırısı, ülkedeki enerji altyapısını hedef alan son saldırı olarak kaydedildi. Saldırıda rafinerideki benzin depoları isabet aldı ve çıkan yangın henüz kontrol altına alınamadı. Libya hükümeti, yangının söndürülmesi için bölgeye itfaiye ekipleri sevk etti.
Gelişmenin arka planı
Libya'nın batısındaki Zaviye kentinde bulunan rafineri, ülkenin en büyük çalışır durumdaki tesisidir ve günlük 120.000 varil ham petrol işleme kapasitesine sahiptir. Ülke, 2011 yılında Muammer Kaddafi'nin devrilmesinden bu yana iç savaş ve siyasi istikrarsızlıkla mücadele ediyor. Uluslararası alanda tanınan Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti ile doğudaki Tobruk merkezli Libya Ulusal Ordusu arasındaki çatışma, enerji altyapısını sık sık hedef haline getirdi.
Son yıllarda petrol tesisleri, limanları ve boru hatları, silahlı grupların ve yabancı güçlerin müdahalesiyle defalarca saldırıya uğradı. Libya Ulusal Petrol Kurumu (NOC), bu saldırıların ülkenin petrol üretimini ciddi şekilde sekteye uğrattığını ve milyarlarca dolarlık kayba yol açtığını belirtiyor.
Zaviye rafinerisinin bulunduğu bölge, aynı zamanda Arap Baharı sonrasında ortaya çıkan çeşitli silahlı milis gruplarının etkili olduğu bir alan. Bu grupların zaman zaman enerji tesislerini ablukaya alması veya doğrudan saldırması, ülkenin enerji ihracatını olumsuz etkiliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Bu saldırı, Libya'nın yanı sıra bölgesel ve küresel enerji güvenliği açısından da önem taşıyor. Akdeniz'in güneyinde yer alan Libya, Avrupa'ya yakın konumu nedeniyle enerji arzında kilit bir ülke. Avrupa Birliği, Rusya'ya olan enerji bağımlılığını azaltmak için alternatif kaynaklar ararken, Libya'nın istikrarı kritik bir rol oynuyor.
Yeni saldırı, Doğu Akdeniz'deki enerji hatları üzerindeki gerginliği de artırıyor. Türkiye, Katar ve bazı Avrupalı ülkelerin desteklediği Trablus hükümeti ile Rusya, Birleşik Arap Emirlikleri, Mısır ve Suudi Arabistan'ın desteklediği perde gerisindeki güçler arasındaki mücadele, enerji altyapısını hedef alan saldırılarla sürüyor.
Uluslararası Enerji Ajansı, Libya'daki üretim kayıplarının küresel petrol fiyatlarını etkileyebileceğini ve dünya genelinde arz daralması endişelerini artırabileceğini bildirmişti. Özellikle OPEC üyesi olan Libya'nın üretimindeki düşüş, petrol piyasalarında fiyat dalgalanmalarına neden olabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Libya ile deniz yetki alanları konusunda anlaşma imzalamış ve uluslararası alanda tanınan Trablus hükümetine askeri destek vermiştir. Bu nedenle Zaviye rafinerisine yönelik saldırı, Türkiye'nin Libya politikasını doğrudan etkileyen bir gelişmedir. Enerji altyapısına yönelik bu tür saldırılar, Libya'da istikrarı daha da zorlaştırarak Türkiye'nin bölgedeki çıkarlarını tehdit edebilir. Ayrıca, Doğu Akdeniz'deki enerji kaynakları üzerindeki rekabette, Libya'nın istikrarsızlığı Türkiye'nin bölgesel enerji merkezi olma hedefini olumsuz etkileyebilir. Türkiye'nin, yeniden alevlenen çatışmaların önüne geçmek için uluslararası toplumu diyalog ve çözüm sürecine yönlendirme çabalarını sürdürmesi bekleniyor.
