Letonya, cumartesi günü komşusu Rusya'ya ilişkin güvenlik kaygıları ve artan yaşam maliyeti gölgesinde parlamento seçimleri için sandık başına gidiyor. Seçim sonucunun ülkeyi Batı yanlısı ve Ukrayna destekçisi çizgisinden saptırması beklenmiyor. Mevcut Başbakan Andris Kulbergs'in merkez sağ Birleşik Liste partisi yarışın favorileri arasında gösteriliyor.
Seçimin arka planı: Rusya tehdidi ve ekonomik sıkıntılar
Letonya, 1991'de Sovyetler Birliği'nden bağımsızlığını kazanmasından bu yana ilk kez bu kadar yoğun bir güvenlik tehdidiyle karşı karşıya. Rusya'nın Ukrayna'yı işgali, Baltık ülkelerinde olduğu gibi Letonya'da da savunma harcamalarını artırma ve NATO ittifakı içinde daha aktif rol alma yönünde bir konsensüs oluşturdu. Ülke, gayrisafi yurtiçi hasılasının %2'sinden fazlasını savunmaya ayırıyor ve NATO'nun doğu kanadında önemli bir konumda.
Öte yandan, Rusya'nın enerji arzını silah olarak kullanması ve savaşın yarattığı belirsizlik, Avrupa genelinde olduğu gibi Letonya'da da enflasyonu yükseltti. Gıda, enerji ve konut fiyatlarındaki artış, hane halkının alım gücünü düşürdü. Hükümet, enerji faturalarında sübvansiyonlar ve düşük gelirli ailelere yönelik destek paketleri açıklasa da, halkın bir kesimi ekonomik zorluklardan şikayetçi.
Seçim kampanyası boyunca ana muhalefet partileri, iktidarın ekonomik yönetimini eleştirdi ve vergi indirimleri vaat etti. Ancak Rusya konusunda tüm ana akım partiler benzer bir duruş sergiliyor: Moskova'ya karşı sert tutum ve Ukrayna'ya askeri destek. Bu nedenle, seçim sonucu ne olursa olsun, Letonya'nın dış politikasında köklü bir değişiklik beklenmiyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Baltık ülkeleri ve NATO
Letonya'daki seçim, sadece ülke içi dinamikler açısından değil, aynı zamanda Baltık bölgesi ve NATO'nun doğu kanadı açısından da önem taşıyor. Estonya ve Litvanya da benzer güvenlik endişeleriyle savunma bütçelerini artırıyor ve Rusya sınırında NATO varlığının güçlendirilmesini destekliyor. Letonya'da istikrarlı bir Batı yanlısı hükümetin kurulması, ittifak içi dayanışma ve caydırıcılık açısından kritik.
Avrupa Birliği içinde de Letonya, Rusya'ya yönelik yaptırımların sıkılaştırılmasını ve Ukrayna'ya mali yardımın sürdürülmesini savunan ülkeler arasında. Seçim sonrası oluşacak hükümetin bu politikaları sürdürmesi bekleniyor. Ayrıca, Letonya'nın euro para birimini kullanması ve AB'nin mali disiplin kurallarına uyması, ekonomik istikrar açısından önemli.
Küresel ölçekte ise, Rusya'nın Ukrayna'daki savaşı, enerji ve gıda fiyatları üzerinden tüm dünyayı etkiliyor. Letonya gibi küçük bir ekonominin seçim sonuçları, doğrudan küresel piyasaları etkilemese de, Batı'nın birlik ve kararlılık mesajı açısından sembolik bir değer taşıyor. Seçim, aynı zamanda Rusya'nın komşuları üzerinde baskı kurma çabalarının ne kadar başarılı olduğunun bir göstergesi olarak da okunabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Letonya seçimleri, doğrudan Türkiye'yi ilgilendirmese de, NATO içi dengeler ve Rusya'nın Avrupa'daki etkisi açısından dolaylı sonuçlar doğurabilir. Türkiye, NATO'nun güneydoğu kanadında yer alırken, Baltık ülkeleri kuzeydoğu kanadında benzer güvenlik kaygıları taşıyor. Letonya'nın Batı yanlısı çizgisini koruması, ittifak içi dayanışmayı güçlendirir ve Türkiye'nin de savunduğu toprak bütünlüğü ilkesine katkı sağlar. Ayrıca, Avrupa'daki enerji fiyatları ve enflasyon eğilimleri, Türkiye'nin ekonomik ilişkilerini ve ticaretini etkileyebilir. Rusya ile dengeli ilişkiler yürüten Türkiye için, Baltık'ta istikrar, Karadeniz'deki güvenlik dinamikleriyle de yakından bağlantılı.
