Arnavutluk'un başkenti Tiran'da bu hafta binlerce kişi, ABD eski Başkanı Donald Trump'ın kızı Ivanka Trump ve damadı Jared Kushner tarafından desteklenen 1.6 milyar dolarlık lüks bir tatil köyü projesini protesto etti. Göstericiler, Akdeniz'in en bakir kıyılarından biri olarak kabul edilen bölgede inşa edilecek devasa kompleksin çevreye ve yerel halkın yaşam alanlarına geri dönülemez zararlar vereceğini savunuyor. Proje, Sazan Adası ve Zvërnec Yarımadası'nda yer alırken, çevreciler ve sivil toplum kuruluşları, inşaatın başlamasının ardından bölgenin ekolojik dengesinin bozulacağı konusunda uyarıyor.
Projenin arka planı ve tartışmalar
Trump ailesinin yakın bağlantıları sayesinde hayata geçirilen proje, Jared Kushner'ın yatırım şirketi Affinity Partners tarafından yönetiliyor. 2024 yılında duyurulan plan, Sazan Adası'nda 700 odalı lüks bir otel, Zvërnec Yarımadası'nda ise 400 villalık bir tatil köyünü kapsıyor. Kushner, projenin Arnavutluk ekonomisine 5.000 kişilik istihdam sağlayacağını ve turizmi canlandıracağını iddia ediyor.
Ancak yerel halk ve çevre örgütleri, projenin çevresel etki değerlendirmesinin yetersiz olduğunu ve bölgenin doğal güzelliklerini yok edeceğini belirtiyor. Özellikle Sazan Adası, nesli tükenmekte olan deniz kaplumbağaları ve Akdeniz fokları gibi türlere ev sahipliği yapıyor. Göstericiler, hükümetin yatırımcılara aşırı ayrıcalıklar tanıdığını ve kamu yararının göz ardı edildiğini dile getiriyor.
Arnavutluk Başbakanı Edi Rama ise projeyi savunarak, yatırımın ülkenin uluslararası tanınırlığını artıracağını ve bölgeyi lüks turizm destinasyonu haline getireceğini söylüyor. Ancak muhalefet partileri ve sivil toplum kuruluşları, Rama hükümetini hesap vermezlikle ve yolsuzlukla suçluyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Kushner-Trump projesi, sadece Arnavutluk'ta değil, tüm Balkanlar'da yankı uyandırdı. Bölge, son yıllarda Çin ve Körfez ülkelerinden gelen yatırımlarla büyümeye çalışırken, Trump ailesinin bu girişimi, ABD'nin Balkanlar'daki nüfuz mücadelesinin bir parçası olarak yorumlanıyor. Kushner, eski ABD Başkanı Trump'ın Ortadoğu barış planının mimarı olarak bilinirken, bu yatırımın siyasi bağlantıları sayesinde kolaylaştığı iddia ediliyor.
Çevre aktivistleri, benzer lüks projelerin Hırvatistan ve Karadağ kıyılarında da çevre felaketlerine yol açtığını hatırlatarak, Arnavutluk'un aynı hatayı yapmaması gerektiğini vurguluyor. Avrupa Birliği de projeye çekimser yaklaşırken, Brüksel çevre standartlarının korunması çağrısında bulunuyor. Kushner ise projenin “sürdürülebilir” ve “çevre dostu” olacağını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Arnavutluk'taki bu gelişme, Türkiye'nin Balkanlar'daki ekonomik ve diplomatik çıkarları açısından önem taşıyor. Türkiye, Arnavutluk'ta enerji, altyapı ve turizm alanlarında aktif yatırımcı konumunda. Kushner-Trump projesi, bölgede ABD'nin etkisini artırırken, Türk şirketlerinin benzer projelerde rekabet avantajını azaltabilir. Ayrıca çevre duyarlılığı yüksek olan Türk kamuoyu, bu tür projelerin doğal alanları tahrip etmesine karşı hassas. Ankara'nın, Arnavutluk'taki yatırımlarını sürdürürken çevre standartlarına uygun ve yerel halkla uyumlu projelere öncelik vermesi stratejik bir gereklilik olarak öne çıkıyor.
