Kürtlerin siyasi ve askeri kaderi, son on yılda sürekli bir değişim içinde oldu. 2024 Aralık ayında Suriye'de Beşar Esad rejiminin çöküşü, 2025'te PKK'nın kendini feshederek Türkiye ile müzakerelere başlaması ve 2026'da ABD-İsrail koalisyonunun İran'a karşı başlattığı savaş, Ortadoğu'daki Kürt gruplarının konumunu kökten değiştirdi. Bu üç büyük gelişme, Kürtlerin Irak, Suriye, Türkiye ve İran'daki geleceğini yeniden şekillendirirken bölgesel dengeleri de altüst etti. Özellikle Suriye'nin kuzeydoğusundaki özerk yönetim ile İran'daki Kürt bölgeleri, savaşın ve siyasi dönüşümün tam ortasında kaldı.
Esad’ın Düşüşü ve Suriye Kürtlerinin Yeni Dönemi
Beşar Esad rejiminin 2024 Aralık ayında devrilmesi, Suriye'deki Kürtleri en doğrudan etkileyen gelişmelerden biri oldu. Rejimin çöküşüyle birlikte Suriye Demokratik Güçleri (SDG) kontrolündeki kuzeydoğu bölgeleri hem fırsatlar hem de tehditlerle karşılaştı. Esad sonrası geçici yönetim, SDG ile ilişkilerinde başlangıçta mesafeli dururken, Ankara'nın da baskısıyla SDG'nin geleceği belirsizliğini koruyor. ABD'nin askeri varlığı konusu da bu denklemde kritik rol oynuyor.
Öte yandan PKK'nın 2025'te kendini feshetme ve silahlı mücadeleyi bırakma kararı, Suriye'deki PYD/YPG yapılanmasını da etkiledi. Örgütün Türkiye ile müzakerelere başlaması, Suriye'deki Kürt oluşumunun siyasi kanadının ağırlık kazanmasına yol açtı. Ancak sahada IŞİD kalıntılarına karşı operasyonlar ve yerel yönetimin sürdürülebilirliği hâlâ en büyük meseleler.
Kürtler ve İran Savaşı
2026 yılında ABD ve İsrail'in İran'a yönelik başlattığı askeri operasyonlar, İran'ın batısındaki Kürdistan bölgelerini de ateş hattına çekti. İran'daki Kürt partileri, savaş sırasında Tahran yönetimine karşı ayaklanma girişimlerinde bulundu, ancak ağır kayıplar verdiler. Irak Kürdistan Bölgesel Yönetimi (IKBY) ise savaşın dışında kalmaya çalıştı, ancak İran'a yakın milislerin baskısı ve ABD ile İsrail'in lojistik talepleri nedeniyle zor bir denge politikası yürütmek zorunda kaldı.
Bu savaş, Kürtler arasında da bölünmelere yol açtı. IKBY'deki Barzani ve Talabani aileleri arasındaki geleneksel rekabet, savaşın yarattığı krizle daha da derinleşti. Ayrıca İran sınırındaki petrol ve gaz yatakları, savaşın ekonomik boyutunu da Kürt bölgelerine taşıdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye için bu gelişmeler, PKK'nın tasfiyesi açısından tarihi bir fırsat sundu. PKK'nın 2025'te kendini feshetmesi ve Türkiye ile müzakerelere başlaması, 40 yıllık çatışmanın sona ermesi ihtimalini doğurdu. Ancak sürecin başarıya ulaşıp ulaşmayacağı, özellikle Suriye'deki PYD/YPG yapılanmasının akıbetine bağlı. Türkiye, Esad sonrası Suriye'de kalıcı bir Kürt özerk yapısına karşı çıkarken, İran savaşı nedeniyle bölgede artan ABD-İsrail etkisi Ankara'yı rahatsız ediyor. Türkiye, bir yandan kendi güney sınırında terör koridoru oluşmasını engellemeye çalışırken, diğer yandan Irak Kürdistan Bölgesi ile enerji ve ticaret ilişkilerini korumaya odaklanmış durumda.
