Küresel piyasalar, haftanın en önemli ekonomik verileri ve merkez bankası kararlarına odaklanırken, emtia fiyatlarında dalgalanma sürüyor. ABD'de açıklanacak tarım dışı istihdam verisi, Federal Reserve'in (Fed) gelecek ayki faiz kararına ilişkin ipuçları verecek. Avrupa Merkez Bankası (ECB) ve İngiltere Merkez Bankası (BoE) yetkililerinden gelecek açıklamalar da takip edilecek. Petrol fiyatları, OPEC+ ülkelerinin üretim politikalarını görüşeceği toplantı öncesinde haftalık bazda düşüş gösterdi. Altın ise güvenli liman talebiyle destek buluyor.
Piyasaların Odağında ABD İstihdam Verisi Var
ABD Çalışma Bakanlığı'nın cuma günü açıklayacağı tarım dışı istihdam verisi, piyasaların yönü üzerinde belirleyici olacak. Ekonomistler, ağustos ayında istihdam artışının yavaşladığını ve işsizlik oranının sabit kaldığını öngörüyor. Veri, Fed'in 17-18 Eylül tarihli toplantısında faiz indirimine gidip gitmeyeceği konusundaki tartışmaları şekillendirecek. Son açıklanan imalat PMI verileri, ABD ekonomisinde yavaşlama işaretleri gösterse de hizmet sektörü dirençli seyrini koruyor. Fed Başkanı Jerome Powell, geçen ayki konuşmasında enflasyonda kaydedilen ilerlemeye dikkat çekmiş ancak para politikasının veri odaklı olacağını vurgulamıştı.
Öte yandan, Avrupa'da açıklanan enflasyon verileri, ECB'nin faiz indirim döngüsüne devam edebileceği yönündeki beklentileri güçlendirdi. Euro Bölgesi'nde yıllık enflasyon ağustos ayında yüzde 2,2'ye gerileyerek ECB'nin yüzde 2'lik hedefine yaklaştı. Çekirdek enflasyon ise yüzde 2,8 seviyesinde seyrediyor. ECB'nin 12 Eylül toplantısında 25 baz puanlık bir indirim daha yapması bekleniyor. İngiltere'de ise ekonomik büyüme verileri karışık sinyaller verirken, BoE'nin faiz kararında temkinli bir duruş sergilemesi öngörülüyor.
Emtia Piyasalarında Dalgalanma
Petrol fiyatları, OPEC+ ülkelerinin üretim kesintilerini uzatıp uzatmayacağına dair belirsizlikle dalgalanıyor. Brent petrol varil başına 75 dolar civarında işlem görürken, Batı Teksas (WTI) 71 dolar seviyesinde. OPEC+ toplantısının gelecek hafta yapılması bekleniyor. Suudi Arabistan ve Rusya'nın gönüllü üretim kesintilerini sürdürme eğiliminde olduğu belirtiliyor. Ancak küresel talep endişeleri, özellikle Çin'den gelen zayıf ekonomik veriler, fiyatlar üzerinde baskı oluşturuyor.
Değerli metaller arasında altın, ABD faiz indirimi beklentileri ve jeopolitik risklerin etkisiyle ons başına 2.500 doların üzerinde tutunuyor. Gümüş ise 28 dolar seviyesinde işlem görüyor. Bakır fiyatları, Çin'in teşvik önlemlerine rağmen zayıf talep nedeniyle baskı altında. Demir cevheri fiyatları ise küresel çelik üretimindeki yavaşlamayla geriledi.
Tarım emtialarında ise kuraklık endişeleri buğday ve mısır fiyatlarını destekliyor. Brezilya'da yaşanan kuraklık, kahve ve şeker fiyatlarında yukarı yönlü baskı oluşturuyor. Gıda fiyatlarındaki artış, küresel enflasyon üzerinde risk oluşturmaya devam ediyor.
Küresel Ekonomik Görünüm ve Riskler
Uluslararası Para Fonu (IMF) ve Dünya Bankası, küresel büyümenin bu yıl yüzde 3 civarında gerçekleşeceğini öngörüyor. Ancak jeopolitik gerilimler, ticaret kısıtlamaları ve yüksek borç seviyeleri riskleri artırıyor. Özellikle gelişmekte olan ülkelerde borç sürdürülebilirliği endişe kaynağı. Çin ekonomisindeki yavaşlama, emtia ihracatçısı ülkeleri olumsuz etkiliyor. ABD ile Çin arasındaki ticaret anlaşmazlıkları ise küresel ticaret hacmini sınırlıyor.
Avrupa'da sanayi üretimi verileri, imalat sektöründeki daralmanın devam ettiğini gösteriyor. Almanya'da fabrika siparişleri beklenmedik şekilde düştü. Buna karşın hizmet sektörü toparlanma sinyalleri veriyor. Avrupa Birliği, yeşil dönüşüm ve dijitalleşme yatırımlarıyla ekonomiyi canlandırmayı hedefliyor.
Japonya Merkez Bankası (BoJ) ise negatif faiz politikasından çıkış sürecini yönetmeye çalışıyor. Yen'deki değer kaybı, ihracatçıları desteklerken ithalat maliyetlerini artırıyor. BoJ'nin faiz artırımında temkinli davranması bekleniyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küresel ekonomik veriler ve emtia fiyatlarındaki dalgalanma, Türkiye ekonomisi için doğrudan sonuçlar doğuruyor. ABD'deki istihdam verisi ve Fed'in faiz kararı, Türk lirası ve sermaye akımları üzerinde etkili olacak. Fed'in faiz indirimine gitmesi, gelişmekte olan ülkelere yönelik sermaye girişlerini artırarak TL'ye destek sağlayabilir. Öte yandan, petrol fiyatlarındaki düşüş, Türkiye'nin enerji ithalat faturasını hafifleterek cari açık üzerinde olumlu etki yapabilir. Ancak altın fiyatlarındaki yüksek seyir, Türkiye'nin altın ithalatını ve rezervlerini etkiliyor. Avrupa'daki ekonomik yavaşlama ise Türkiye'nin en büyük ihracat pazarı olan AB'ye satışları sınırlayabilir. Bu nedenle, küresel gelişmeler Türkiye'nin para ve maliye politikaları açısından yakından takip edilmeli.
