Kuraklık ve iklim değişikliğinin etkisiyle su seviyesi hızla düşen ABD'nin ikinci büyük yapay gölü Powell, yalnızca su kaybı yaşamıyor; aynı zamanda fiziksel depolama kapasitesi de küçülüyor. Powell Gölü, 1963 yılında Glen Canyon Barajı'nın inşa edilmesiyle oluşturulmuş ve Colorado Nehri üzerinde bulunan bu dev rezervuar, bugüne kadar potansiyel depolama hacminin yaklaşık yüzde 7'sini kaybetti. Yeni bir rapora göre, bu kaybın başlıca nedeni, nehrin taşıdığı tortuların göl tabanında birikerek hazne hacmini daraltması. ABD Jeolojik Araştırmalar Kurumu (USGS) ve Ulusal Park Servisi tarafından hazırlanan raporda, özellikle 21. yüzyılın başlarından itibaren süregelen mega kuraklığın bu süreci hızlandırdığı belirtiliyor.
Powell Gölü'nün Kapasite Kaybı: Tortu ve Kuraklık Kıskacı
Rapora göre, Powell Gölü'nün toplam depolama kapasitesi 1963'teki 32,2 milyar metreküpten, 2023 itibarıyla yaklaşık 30 milyar metreküpe geriledi. Bu kaybın büyük kısmı, Colorado Nehri'nin yıllık 100 milyon tona ulaşan tortu yükünün baraj arkasında çökmesinden kaynaklanıyor. Glen Canyon Barajı, inşa edildiğinde bu tortu birikimini hesaba katmış olsa da, iklim değişikliğinin şiddetlendirdiği kuraklık, su akışını azaltarak tortu yoğunluğunu artırdı. Normalde yılda yaklaşık 0,2 oranında küçülen hazne hacmi, kurak dönemlerde daha hızlı daralıyor. Uzmanlar, eğer mevcut eğilim devam ederse, önümüzdeki 30 yıl içinde kapasite kaybının yüzde 10-15 seviyesine ulaşabileceğini öngörüyor.
Powell Gölü, Arizona ve Utah eyaletlerini kapsayan Colorado Nehri Havzası'nda, yaklaşık 40 milyon kişiye içme suyu ve tarımsal sulama sağlarken, hidroelektrik üretimi ve rekreasyonel faaliyetler açısından da kritik öneme sahip. Gölün su seviyesi, 2023 yılında tarihi en düşük seviyesine inmiş, ardından karlı bir kışla kısmen toparlanmıştı. Ancak kapasite kaybı, su seviyesinin aynı hacimdeki su için daha hızlı yükselip alçalmasına neden oluyor. Bu da su yönetimini ve sel kontrolünü zorlaştırıyor.
Küresel Isınma ve Su Krizi Batı ABD'yi Vuruyor
Powell Gölü'nün karşı karşıya olduğu sorun, sadece bölgesel değil, küresel bir eğilimin parçası. Colorado Nehri Havzası, 2000 yılından bu yana bin yılın en şiddetli kuraklığıyla boğuşuyor. İklim modelleri, bölgenin giderek daha sıcak ve kurak olacağını gösteriyor. Bu durum, ABD'nin en büyük yapay gölü olan Mead Gölü'nü de etkiliyor; Mead Gölü de benzer şekilde tortu birikimi ve kapasite kaybı yaşıyor. Uzmanlar, bu iki dev rezervuarın suyunun yüzde 90'ının tarımsal sulamada kullanıldığını, geri kalanının ise büyük şehirlere (Los Angeles, Phoenix, Las Vegas gibi) ve Hidroelektrik santrallerine gittiğini vurguluyor. Kapasite kaybı, mevcut su kıtlığı krizini daha da derinleştiriyor. ABD İçişleri Bakanlığı, Colorado Nehri su yönetim planlarını yeniden gözden geçiriyor; eyaletler arasında su paylaşımı anlaşmazlıkları artarken, 2026'da sona erecek mevcut anlaşmanın yenilenmesi için müzakereler sürüyor. Powell Gölü'nün kapasite kaybı, bu müzakerelerde yeni bir parametre olarak masada yer alıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, su kaynaklarının yönetimi konusunda benzer zorluklarla karşı karşıya. Fırat ve Dicle nehirleri üzerindeki barajlar, özellikle Atatürk Barajı, yoğun tortu birikimi ve kapasite kaybı yaşıyor. İklim değişikliği, Türkiye'de de su akışlarını azaltıp kuraklık riskini artırıyor. Powell Gölü örneği, Türkiye'nin baraj projelerinde tortu yönetimi ve uzun vadeli kapasite planlamasının önemini bir kez daha hatırlatıyor. Ayrıca, Türkiye'nin GAP projesi kapsamında tarımsal sulamaya dayalı kalkınma modeli, su rezervuarlarının sürdürülebilirliğine bağlı. ABD tecrübesi, iklim değişikliği senaryolarına uygun adaptasyon stratejilerinin geliştirilmesi ve bölgesel su anlaşmazlıklarının çözümü için dersler içeriyor.
