Küba, Ocak ayından bu yana şiddetli yakıt sıkıntısı çekerken, adanın tamamında elektrik şebekesinin çökmesiyle yaklaşık 10 milyon kişi karanlıkta kaldı. Ülkenin enerji altyapısındaki bu en büyük kesinti, Havana'nın dışarıdan acil yardım arayışına itti. Küba Enerji Bakanlığı, eskiyen santraller ve yetersiz yakıt tedariki nedeniyle sistemin tamamen durduğunu açıkladı. Yetkililer, elektriğin kademeli olarak geri getirileceğini duyururken, halk arasında panik havası hakim.
Küba'nın enerji krizinin derinleşen nedenleri
Küba'nın enerji sorunu, Soğuk Savaş döneminden kalma altyapının çürümesi ve ABD yaptırımlarının derin etkisiyle iç içe geçmiş durumda. Adadaki sekiz termik santralin çoğu 30-40 yıllık ve sürekli bakım gerektiriyor. Ancak asıl tetikleyici, Venezuela ve Rusya'dan gelen indirimli petrol sevkiyatlarının kesintiye uğraması oldu. Küba Hükümeti, aylardır akaryakıt ithalatında ciddi aksamalar yaşadıklarını kabul ediyor. Geçen yıl Meksika Körfezi'ndeki bir petrol rafinerisi patlaması, alternatif tedarik kanallarını da olumsuz etkiledi.
Son haftalarda hükümet, benzin tüketimini kısmak için kamuda dört günlük çalışma haftasına geçmiş, araç sahiplerine yakıt karnesi uygulamasını başlatmıştı. Ancak bu önlemler yetersiz kaldı. Elektrik kesintisi sadece evleri değil, hastaneleri, su pompa istasyonlarını ve gıda depolama tesislerini de vurdu. Sağlık Bakanlığı, kritik durumdaki hastaları jeneratörlere yönlendirirken, aşıların bozulma riski büyük endişe yaratıyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Küba'nın bu çapta bir elektrik kesintisi yaşaması, Karayipler'deki komşu ülkeler için de alarm zilleri çalıyor. Dominik Cumhuriyeti ve Meksika, olası bir göç dalgasına karşı hazırlıklarını artırdı. ABD ise Küba'ya insani yardım teklif etti, ancak Havana yönetimi bu teklifi "ambargo kaldırılmadan kabul edilemez" diyerek reddetti. Analistlere göre bu kriz, Küba'nın enerji dönüşümünü hızlandırabilir: Adanın güneş ve rüzgar enerjisi potansiyeli yüksek, ancak yatırım eksikliği nedeniyle yenilenebilir enerji payı sadece yüzde 5 civarında.
Uluslararası Enerji Ajansı, benzer kırılganlıkların diğer ada ülkelerinde de görülebileceği uyarısında bulundu. Özellikle Haiti ve Jamaika gibi ithal fosil yakıtlara bağımlı ülkelerde enerji güvenliğinin zayıfladığı belirtiliyor. Küba'daki kesinti, aynı zamanda Venezüella'nın azalan petrol üretiminin bölgesel etkilerini bir kez daha gözler önüne serdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küba'daki enerji krizi, Türkiye'nin de aralarında bulunduğu gelişmekte olan ülkelerin enerji güvenliği kırılganlığını hatırlatıyor. Türkiye, enerji ithalatında yüksek dışa bağımlılığını çeşitlendirme politikalarıyla dengelemeye çalışırken, Küba örneği, altyapı yatırımlarının ve yenilenebilir enerji kaynaklarına geçişin önemini bir kez daha ortaya koyuyor. Doğrudan bir ilişki olmasa da, Küba'daki durum, Türkiye'nin enerji diplomasisinde elini güçlendirebilecek bir argüman olarak değerlendirilebilir: Enerji bağımsızlığı için yerli kaynakların ve yenilenebilir enerjinin artırılması, jeopolitik şoklara karşı en etkili sigorta.
