Küba'da bu hafta ikinci kez ada genelinde büyük bir elektrik kesintisi yaşandı. Cuma günü meydana gelen kesinti, yaklaşık 10 milyon nüfuslu ülkeyi karanlığa gömerken, hükümet yetkilileri durumu 'karmaşık ve öngörülemez' olarak nitelendirdi. Kesintinin, eskiyen enerji santrallerindeki arızalar ve ABD ambargosu nedeniyle yakıt temininde yaşanan sıkıntılardan kaynaklandığı belirtiliyor. Bu, ülkenin enerji krizinin ne denli derin olduğunu bir kez daha gözler önüne serdi.
Enerji altyapısının çöküşü ve ABD ambargosu
Küba, son yıllarda artan enerji kriziyle boğuşuyor. Adadaki termik santrallerin büyük bölümü Sovyetler Birliği döneminden kalma ve bakım için yeterli kaynak ayrılamıyor. ABD'nin 1960'lardan bu yana uyguladığı ekonomik ambargo, Küba'nın yedek parça ve teknolojiye erişimini neredeyse imkânsız kılıyor. Son kesinti, Antonio Guiteras termik santralindeki bir arızanın domino etkisi yaratmasıyla tetiklendi. Yetkililer, santralin devre dışı kalmasının ardından sistemin çöktüğünü ve adanın geri kalanına elektrik verilemediğini açıkladı.
Küba Enerji Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada, 'Enerji sistemimiz kritik bir durumda. Santrallerimiz yıllardır bakım görmüyor ve ABD ambargosu yüzünden bu sorunu çözmek için gerekli ekipmanı alamıyoruz' ifadelerine yer verildi. Kesinti, hastaneler ve su pompalama istasyonları gibi kritik altyapıyı da etkiledi. Acil durum jeneratörleri devreye sokulurken, halk sokaklarda mum yakmak zorunda kaldı. Kesintinin ne zaman tamamen çözüleceğine dair net bir tarih verilmiyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Küba'daki enerji krizi, yalnızca ada ülkesini değil, aynı zamanda Karayipler bölgesini de yakından ilgilendiriyor. Küba, turizm gelirlerine büyük ölçüde bağımlı bir ekonomiye sahip; elektrik kesintileri otelleri, restoranları ve ulaşımı vuruyor. Ayrıca ülke, Venezuela, Rusya ve Çin ile yakın enerji işbirlikleri yürütüyor ancak bu ülkelerden gelen destek, ambargo nedeniyle sınırlı kalıyor. ABD'de Biden yönetimi, Trump döneminde sıkılaştırılan ambargoyu bir miktar gevşetmiş olsa da, Kongre'deki Cumhuriyetçiler ve bazı Demokratlar Küba'ya yönelik yaptırımların kaldırılmasına karşı çıkıyor. Kesintiler, Küba'nın uluslararası arenada ambargonun kaldırılması yönündeki talebini güçlendiriyor. Küba Dışişleri Bakanı, 'Bu insani bir krizdir. ABD ambargosu, halkımızın temel elektrik ihtiyacını karşılamasını engelliyor' dedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Küba'daki enerji krizi, Türkiye için doğrudan bir tehdit oluşturmasa da, benzer enerji bağımlılığı sorunları yaşayan ülkeler açısından önemli dersler barındırıyor. Türkiye, enerjide dışa bağımlılığı azaltmak için yenilenebilir kaynaklara ve nükleer enerjiye yatırım yaparken, Küba örneği altyapı yatırımlarının ihmal edilmesinin bedelini gösteriyor. Ayrıca Türkiye, Küba ile 2019'da imzalanan ticaret anlaşmaları kapsamında adada yatırım fırsatları aramış, ancak ambargo nedeniyle bu girişimler sınırlı kalmıştı. Jeopolitik olarak, Latin Amerika'da artan Çin ve Rusya etkisi, Türkiye'nin bölgedeki dengeleri gözetmesini gerektiriyor. Küba krizi, uluslararası yaptırımların ve enerji güvenliğinin bir ülkeyi nasıl çöküşe sürükleyebileceğini gösteren bir vaka olarak değerlendirilebilir.
