İngiltere Savunma Bakanlığı, 28 Ekim 2024 tarihinde yaptığı açıklamada, Kraliyet Donanması'na ait iki F-35B Lightning II savaş uçağının, Norveç Denizi üzerinde bir Rus Tu-142 Bear F deniz devriye uçağını durdurduğunu duyurdu. Olay, Rus uçağının HMS Prince of Wales (R09) uçak gemisine defalarca yaklaşması üzerine gerçekleşti. Bakanlık, Rus uçağının gereksiz yere tehlikeli bir şekilde yaklaştığını belirtti.
Önleme Operasyonunun Detayları
İngiltere Savunma Bakanlığı tarafından yapılan resmi açıklamaya göre, Tu-142 Bear F uçağı, NATO'nun kuzey kanadında rutin bir görev icra eden HMS Prince of Wales'e birden fazla kez yaklaştı. Uçak gemisinin hava savunma sistemleri tarafından tespit edilen Rus uçağına karşı, Kraliyet Donanması hemen iki F-35B savaş uçağını havalandırdı. İngiliz pilotlar, Rus uçağını görsel olarak tanımlayarak güvenli bir mesafede tutulmasını sağladı. Olayda herhangi bir çatışma yaşanmazken, İngiltere Savunma Bakanlığı bu tür yakınlaşmaların uluslararası hava sahasında kabul edilemez olduğunu vurguladı.
HMS Prince of Wales, Kraliyet Donanması'nın en yeni uçak gemisi olup, şu anda Norveç Denizi'nde NATO'nun Kuzey Atlantik güvenliğini sağlamaya yönelik tatbikatlara katılıyor. Gemi, F-35B kısa kalkış ve dikey iniş (STOVL) savaş uçaklarını taşıyor. Bu tür önleme operasyonları, Soğuk Savaş döneminden bu yana sık sık yaşanıyor; ancak son yıllarda Rusya'nın NATO ülkelerinin hava sahasına yakın uçuşları artmış durumda.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Norveç Denizi, stratejik önemi yüksek bir bölge olup, Rusya'nın Kuzey Filosu'nun Atlantik Okyanusu'na açıldığı güzergah üzerinde bulunuyor. NATO, özellikle Ukrayna savaşı sonrası Kuzey Atlantik'teki varlığını artırmış durumda. İngiltere, bu bölgede deniz gücünü sürekli olarak konuşlandırarak Rusya'nın denizaltı ve uçak faaliyetlerini izliyor. Rusya ise sık sık NATO tatbikatlarına karşılık olarak kendi devriye uçuşlarını artırıyor. Bu tür olaylar, iki taraf arasında yanlış anlaşılma riskini de beraberinde getiriyor.
Son olay, NATO'nun kuzey kanadındaki gerginliğin bir göstergesi. Uzmanlar, Rusya'nın hava sahası ihlalleri ve yakın uçuşlarının, NATO'nun caydırıcılık kapasitesini test etmeye yönelik olduğunu belirtiyor. İngiltere Savunma Bakanlığı, bu tür eylemlerin uluslararası hukuka aykırı olduğunu ve gerektiğinde müdahale edileceğini bildirdi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu olay, NATO'nun kuzey kanadındaki Rus-NATO gerilimini yansıtsa da, Türkiye'yi doğrudan ilgilendirmemektedir. Ancak Türkiye, Karadeniz'de benzer uçak önleme operasyonlarıyla sık sık karşılaşmaktadır. Türk Hava Kuvvetleri, Rus savaş uçaklarının Türk hava sahasını ihlal etmesi üzerine defalarca angajman yaşamıştır. Bu gelişme, NATO'nun tüm kanatlarında Rusya'ya karşı alınan önlemlerin bir parçası olarak değerlendirilebilir. Türkiye'nin de benzer durumlarda uluslararası hukuk çerçevesinde caydırıcılık politikası izlemesi beklenir. Ayrıca, Türkiye'nin Karadeniz'deki güvenlik endişeleri göz önüne alındığında, NATO'nun bu tür müdahaleleri ittifak dayanışması açısından önem taşımaktadır.
