Kosova, siyasi kilitlenmenin derinleştiği ve ekonomik zorlukların arttığı bir dönemde erken genel seçim için sandık başına gidiyor. Halk, Avrupa Birliği üyelik sürecini hızlandırma ve NATO ile entegrasyonu güçlendirme vaatleri arasında tercih yaparken, ülkedeki siyasi istikrarsızlık ve yolsuzluk endişeleri seçmenin öncelikli gündemini oluşturuyor. Geçtiğimiz aylarda yaşanan hükümet krizi ve koalisyon görüşmelerindeki tıkanıklık, Kosova'nın dış politika hedeflerini de olumsuz etkilemişti. Şimdi gözler, seçim sonuçlarının ülkeyi yeniden rayına oturtup oturtamayacağında.
Siyasi krizin derinleşen gölgesi
Kosova, son yıllarda siyasi istikrarsızlığın pençesinde. 2021'deki son seçimlerin ardından kurulan hükümet, kısa sürede iç çekişmeler ve yolsuzluk iddialarıyla sarsıldı. Başbakan Albin Kurti liderliğindeki Vetëvendosje Hareketi, reform vaatleriyle iktidara gelmişti ancak koalisyon ortaklarıyla yaşanan anlaşmazlıklar ve muhalefetin sert eleştirileri hükümeti erken seçime sürükledi. Siyasi kilitlenme, özellikle AB ile ilişkilerde ilerleme kaydedilmesini engelledi. Brüksel, Kosova'dan Sırbistan ile diyaloğu canlandırmasını ve azınlık haklarını güvence altına almasını bekliyor. Ancak iç siyasi hesaplar bu süreci yavaşlatıyor. Ekonomik cephede ise işsizlik oranının yüzde 25'lere yaklaşması, genç nüfusun yurt dışına göçünü hızlandırıyor. Seçim kampanyasında ekonomik vaatler öne çıkarken, siyasi partiler yabancı yatırım çekme ve altyapı yatırımlarıyla istihdam yaratma sözü veriyor. Ancak yolsuzluk algısı ve yargı bağımsızlığı konusundaki endişeler, bu vaatlerin güvenilirliğini azaltıyor.
Seçim öncesi yapılan anketler, Vetëvendosje'nin oy kaybına uğradığını, muhalefetteki Kosova Demokratik Partisi (PDK) ve Kosova Demokratik Birliği'nin (LDK) ise güç kazandığını gösteriyor. Ancak hiçbir partinin tek başına iktidar olacak çoğunluğa ulaşamayacağı tahmin ediliyor. Bu durum, koalisyon görüşmelerinin uzun sürmesine ve siyasi istikrarsızlığın devam etmesine yol açabilir. Özellikle Sırp azınlığı temsil eden Sırp Listesi partisinin tutumu, koalisyon denkleminde belirleyici olacak. Sırbistan ile ilişkilerin normalleşmesi konusu, Kosova'nın AB yolunda en hassas başlıklardan biri olmaya devam ediyor.
Bölgesel ve küresel boyut: AB ve NATO beklentileri
Kosova'daki seçimler, sadece iç dinamikler açısından değil, aynı zamanda Batı Balkanlar'ın geleceği ve Avrupa güvenlik mimarisi açısından da kritik önem taşıyor. Kosova, bağımsızlığını ilan ettiği 2008'den bu yana AB ve NATO üyeliğini temel dış politika hedefi olarak belirledi. Ancak beş AB üyesinin (İspanya, Yunanistan, Slovakya, Romanya ve Kıbrıs) Kosova'yı tanımaması, üyelik sürecini zorlaştırıyor. AB, Kosova'ya vize serbestisi ve mali yardım vaat etse de, siyasi reformlar ve Sırbistan ile diyalog konusunda somut adımlar bekliyor. NATO cephesinde ise Kosova, Barış için Ortaklık programına dahil olmasına rağmen, üyelik için üye ülkelerin oybirliği gerekiyor. Sırbistan'ın etkisi ve Kosova'nın kuzeyindeki Sırp nüfuslu bölgelerde yaşanan gerginlikler, NATO üyeliğini uzun vadeli bir hedef haline getiriyor. Seçim sonuçları, Kosova'nın bu hedeflere yönelik kararlılığını test edecek. Batılı diplomatlar, Kosova'nın AB reformlarını hızlandırmasını ve Sırbistan ile diyaloğa yapıcı yaklaşmasını bekliyor. Aksi takdirde, bölgedeki dengelerin bozulması ve Rusya'nın etkisinin artması riski bulunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kosova'da yaşanan siyasi istikrarsızlık, Türkiye'nin Balkanlar politikası açısından yakından izlenmesi gereken bir gelişmedir. Türkiye, Kosova'nın bağımsızlığını tanıyan ilk ülkelerden biri olarak, bu ülkeyle ekonomik, askeri ve kültürel alanlarda güçlü bağlara sahiptir. Kosova'daki siyasi kriz, Türk yatırımcıları ve bölgedeki insani yardım projelerini olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Kosova'nın AB ve NATO entegrasyonundaki yavaşlama, Türkiye'nin Balkanlar'daki nüfuz mücadelesinde alternatif bir ortak olarak öne çıkmasına fırsat tanıyabilir. Ancak krizin derinleşmesi, bölgesel güvenliği tehdit ederek Türkiye'nin daha fazla angaje olmasını gerektirebilir. Dolayısıyla, seçim sonuçları ve sonrasındaki siyasi tablo, Türk dış politikası için hem fırsatlar hem de riskler barındırmaktadır.
