Üç yıl önce, küresel yatırım bankacıları dünyanın en hareketli yeni hisse senedi satış pazarından pay kapmak için Körfez'e akın ediyordu. Şimdi ise bölgedeki anlaşmalar kuruyunca, yerel danışmanlar bile bölge dışında iş aramak zorunda kalıyor. Birleşik Arap Emirlikleri ve Suudi Arabistan'da halka arz (IPO) piyasası, 2022'deki rekor seviyelerden keskin bir düşüş yaşadı. Bankacılar için bu, Körfez'deki altın çağın sona erdiği anlamına geliyor.
Körfez Halka Arz Piyasasında Büyük Durgunluk
2021 ve 2022'de Suudi Arabistan ve BAE, devlet destekli şirketlerin halka arzlarıyla küresel piyasaların dikkatini çekmişti. Suudi Arabistan'ın dev petrol şirketi Saudi Aramco'nun 2019'daki dev halka arzının ardından, bölge ülkeleri ekonomilerini çeşitlendirmek için bir dizi şirketi borsaya kote etti. Ancak 2023'ten itibaren bu ivme kayboldu. Küresel ekonomik yavaşlama, petrol fiyatlarındaki dalgalanmalar ve yüksek faiz oranları, Körfez'deki halka arz iştahını azalttı. Bölgedeki şirketler, belirsizlik ortamında halka arz planlarını ertelemeye başladı. Bu durum, bölgede faaliyet gösteren uluslararası yatırım bankalarının gelirlerini ciddi şekilde düşürdü.
Özellikle 2024 yılında Körfez'deki halka arz hacmi, bir önceki yıla göre önemli ölçüde geriledi. Suudi Arabistan'ın iddialı Vizyon 2030 planı kapsamında gerçekleştirilmesi beklenen birçok halka arz ertelendi veya iptal edildi. BAE'de de benzer bir yavaşlama gözlemleniyor. Dubai ve Abu Dabi borsalarında işlem gören yeni şirket sayısı azaldı. Bu durgunluk, sadece uluslararası bankacıları değil, aynı zamanda bölgedeki yerel danışmanlık şirketlerini ve hukuk firmalarını da olumsuz etkiledi. Artık birçok yerel danışman, Körfez dışındaki pazarlarda, özellikle Asya ve Avrupa'da iş arıyor.
Küresel yatırım bankaları için Körfez, son yıllarda önemli bir gelir kapısı haline gelmişti. Örneğin, 2022'de bölgedeki halka arzlar, bankacılara yüz milyonlarca dolar komisyon kazandırdı. Ancak şimdi bu gelir kaynağı kurudu. Bankacılar, Suudi Arabistan ve BAE'deki ofislerini küçültmeye veya başka bölgelere kaydırmaya başladı. Bazı uluslararası bankalar, Körfez'deki ekiplerini Asya veya Avrupa'daki operasyonlarına entegre ediyor. Bu durum, bölgedeki finansal ekosistem için bir uyarı niteliğinde.
Bölgesel ve Küresel Etkiler
Körfez'deki halka arz durgunluğu, küresel sermaye piyasalarındaki genel bir eğilimin parçası. ABD ve Avrupa'da merkez bankalarının faiz artırımları, riskli varlıklara olan talebi azalttı. Yüksek faiz ortamında yatırımcılar, yeni halka arzlara daha temkinli yaklaşıyor. Ayrıca, petrol fiyatlarındaki istikrarsızlık, Körfez ekonomilerinin gelirlerini olumsuz etkiliyor. Petrol gelirlerine bağımlı olan bu ülkeler, ekonomik çeşitlendirme çabalarını yavaşlatmak zorunda kalabilir. Öte yandan, Çin ve Hindistan gibi Asya ekonomilerindeki toparlanma, Körfez sermayesi için yeni yatırım fırsatları sunuyor. Bölgedeki yatırımcılar, artık daha çok Asya piyasalarına yöneliyor.
Bu gelişme, Körfez ülkelerinin ekonomik reform programlarını da etkileyebilir. Suudi Arabistan'ın Vizyon 2030 hedefleri, özel sektörün büyümesine ve halka arzların artmasına dayanıyordu. Halka arz piyasasındaki durgunluk, bu hedeflere ulaşmayı zorlaştırabilir. BAE ise, finans merkezi olma iddiasını sürdürmek için yeni teşvikler açıklayabilir. Ancak küresel ekonomik koşullar, bu çabaları sınırlayabilir.
Türkiye açısından bakıldığında, Körfez'deki bu durgunluk bazı fırsatlar yaratabilir. Türk şirketleri, Körfez sermayesini çekmek için daha uygun bir ortam bulabilir. Ayrıca, bölgeden çekilen uluslararası bankacılar, İstanbul gibi finans merkezlerine yönelebilir. Ancak Türkiye'nin kendi ekonomik sorunları ve yüksek enflasyonu, bu fırsatların değerlendirilmesini zorlaştırabilir. Yine de, Körfez'deki yavaşlama, Türkiye'nin bölgesel finans merkezi olma hedefi için bir pencere açabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Körfez'deki halka arz durgunluğu, Türkiye için hem risk hem fırsat barındırıyor. Bölgedeki sermaye çıkışı, Türkiye'ye yönelebilir; özellikle Suudi ve BAE yatırımcıları, Türk şirketlerine ilgi gösterebilir. Ancak Türkiye'nin yüksek enflasyonu ve faiz politikaları, bu yatırımları caydırabilir. Öte yandan, Körfez'den çekilen bankacıların İstanbul'a taşınması, şehri bölgesel finans merkezi yapma hedefine katkı sağlayabilir. Türk dış politikası açısından, Körfez ülkeleriyle ekonomik ilişkilerin güçlendirilmesi, siyasi diyalog için de zemin hazırlayabilir. Ancak bu fırsatın değerlendirilmesi, Türkiye'nin makroekonomik istikrarına bağlı.
