Singapur'da Hayvan ve Veterinerlik Hizmetleri (Animal and Veterinary Service - AVS), köpek eğitmenleri için yeni bir hayvan refahı kuralları seti yayımladı. Yeni kurallar, eğitim süreçlerinde pozitif pekiştirme yöntemlerinin önceliklendirilmesini ve hayvanlar üzerinde baskıcı veya cezalandırıcı yöntemlerin (aversive methods) en aza indirilmesini hedefliyor. AVS ayrıca, evcil hayvan kuaförleri için mevcut hayvan refahı kurallarında da revizyona gidildiğini duyurdu; buna göre kuaför işlemleri sırasında hayvanların hiçbir aşamada yalnız bırakılmaması artık asgari bir standart olarak belirlendi.
Gelişmenin Arka Planı
Singapur'da hayvan refahına yönelik düzenlemeler, son yıllarda artan kamuoyu baskısı ve hayvan hakları savunucularının çağrıları doğrultusunda şekilleniyor. AVS'nin yayımladığı yeni kurallar, özellikle köpek eğitimi sektöründe standartları yükseltmeyi amaçlıyor. Pozitif pekiştirme, köpeğin istenen davranışı sergilediğinde ödüllendirilmesi (yiyecek, oyuncak, sevgi gösterisi) yoluyla öğrenmeyi teşvik eden bir yaklaşım. Buna karşılık, tasma çekme, bağırma, fiziksel ceza gibi aversif yöntemlerin hayvanlarda stres, korku ve saldırganlık yaratabileceği bilimsel çalışmalarla ortaya konmuş durumda.
Yeni düzenleme, eğitmenlerin bu tür olumsuz yöntemlere başvurmasını yasaklamıyor; ancak pozitif yöntemlerin öncelikli olması gerektiğini vurguluyor ve sektörde farkındalık oluşturmayı hedefliyor. AVS yetkilileri, kuralların hem hayvan refahını koruyacağını hem de eğitmenler için bir rehber niteliği taşıyacağını belirtiyor. Ayrıca, evcil hayvan kuaförleri için getirilen "yalnız bırakılmama" şartı, özellikle kuaför salonlarında yaşanabilecek kazaların veya ihmal vakalarının önüne geçmeyi amaçlıyor. Daha önce bazı kuaförlerde hayvanların kafeslerde bekletilmesi veya işlem sırasında sahipsiz bırakılması eleştiriliyordu.
Singapur, hayvan hakları konusunda bölgesel bir öncü olma yolunda ilerliyor. 2020'de kabul edilen Hayvan Refahı Yasası (Animal Welfare Act) sonrasında AVS, çeşitli sektörlere yönelik kodlar yayımlamaya başladı. Köpek eğitmenleri ve kuaförler için hazırlanan bu son kurallar, söz konusu yasanın bir uzantısı olarak görülüyor. Uzmanlar, pozitif pekiştirmenin yaygınlaşmasının uzun vadede köpeklerde davranış problemlerini azaltabileceğini ve hayvan sahipleriyle eğitmenler arasındaki ilişkiyi güçlendirebileceğini ifade ediyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Hayvan refahı standartları, küresel ölçekte ülkeden ülkeye büyük farklılıklar gösteriyor. Avrupa Birliği ülkeleri, özellikle İskandinavya, pozitif eğitim yöntemlerini uzun süredir teşvik ediyor ve bazı ülkelerde aversif araçların kullanımı tamamen yasak. Örneğin, Almanya'da köpek eğitiminde elektrikli tasma kullanımı yasak; İsveç'te ise hayvanlara yönelik her türlü fiziksel ceza yasayla men edilmiş durumda. Asya-Pasifik bölgesinde ise düzenlemeler genellikle daha gevşek. Singapur'un son adımı, bölgede hayvan refahı konusunda artan bir duyarlılığın göstergesi. Japonya, Güney Kore ve Tayvan gibi ülkelerde de son yıllarda hayvan koruma yasalarında iyileştirmeler yapıldı; ancak uygulama ve denetim konusunda eksiklikler bulunuyor.
Singapur'un yeni kuralları, uluslararası hayvan hakları örgütleri tarafından olumlu karşılandı. Dünya Hayvan Sağlığı Örgütü (WOAH) gibi kuruluşlar, pozitif pekiştirmenin hayvan refahı için bilimsel olarak en uygun yaklaşım olduğunu savunuyor. Singapur'un bu adımı, bölgedeki diğer ülkeler için de örnek teşkil edebilir. Küresel ölçekte, evcil hayvan endüstrisi hızla büyüyor; buna paralel olarak hayvan refahı standartlarına olan talep de artıyor. Tüketiciler, hizmet aldıkları eğitmenlerin ve kuaförlerin etik standartlara uyup uymadığına daha fazla dikkat ediyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye'de hayvan refahı mevzuatı, 5199 sayılı Hayvanları Koruma Kanunu çerçevesinde şekilleniyor; ancak köpek eğitimi ve evcil hayvan kuaförlüğü gibi alanlarda özel düzenlemeler henüz yeterince gelişmiş değil. Singapur'un pozitif pekiştirmeyi önceleyen yaklaşımı, Türkiye'deki sektör paydaşları için bir model oluşturabilir. Son yıllarda Türkiye'de de hayvan haklarına yönelik farkındalık artıyor; sokak hayvanlarına yönelik tartışmalar ve yasal düzenlemeler gündemde. Köpek eğitmenliği sertifikasyonu ve etik kurallar konusunda atılacak adımlar, hem hayvan refahını iyileştirecek hem de sektörün profesyonelleşmesine katkı sağlayacaktır. Ayrıca, evcil hayvan kuaförlerinde hayvanların yalnız bırakılmaması gibi basit ama hayati kurallar, Türkiye'de de uygulanabilir. Bu tür düzenlemeler, Türkiye'nin AB sürecinde hayvan refahı faslındaki uyum çabalarına da olumlu yansıyabilir.
