Demokratik Kongo Cumhuriyeti Senatosu, anayasada değişiklik öngören bir yasa tasarısını kabul ederek Devlet Başkanı Félix Tshisekedi'nin üçüncü bir dönem için aday olmasının yolunu açtı. 16 Haziran'da kabul edilen tasarı, sadece birkaç gün önce başkent Kinşasa'da düzenlenen bir protestonun şiddet olaylarına dönüşmesinin ardından geldi. Muhalefet ve sivil toplum örgütleri, değişikliğin Tshisekedi'nin iktidarını süresiz olarak uzatmak için bir manevra olduğunu savunuyor.
Anayasa değişikliğinin kapsamı ve gerekçesi
Tasarı, cumhurbaşkanlığı dönemlerinin sınırlandırılmasına ilişkin hükümleri de içeren anayasanın çeşitli maddelerinde değişiklik öngörüyor. Mevcut anayasa, cumhurbaşkanının en fazla iki dönem görev yapmasına izin veriyor. Tshisekedi 2019'da göreve başladı ve 2023'te ikinci dönem için yeniden seçildi. Değişiklik, görev süresi sınırlamalarının kaldırılmasını veya sıfırlanmasını hedefliyor. Hükümet, anayasa değişikliğinin ülkenin istikrarını güçlendireceğini ve reformların devamlılığını sağlayacağını savunuyor. Ancak muhalefet, bu adımın Tshisekedi'nin iktidarını uzatma çabası olduğunu belirtiyor.
Tasarı Senato'da büyük çoğunlukla kabul edilse de, yürürlüğe girmesi için Ulusal Meclis onayı ve ardından referandum gerekiyor. Sürecin tamamlanması birkaç ay alabilir. Son anayasa değişikliği 2011 yılında yapılmış ve o dönem de tartışmalara yol açmıştı.
Protestolar ve toplumsal tepkiler
Değişikliğe karşı çıkan gruplar, Kinşasa'da ve diğer şehirlerde protesto gösterileri düzenledi. 14 Haziran'daki gösteride güvenlik güçleri ile protestocular arasında çıkan çatışmalarda çok sayıda kişi yaralandı. Sivil toplum kuruluşları, anayasa değişikliğinin demokratik kazanımları tehdit ettiğini ve Tshisekedi'nin otoriter eğilimlerini gösterdiğini söylüyor. Ayrıca, ülkenin doğusunda faaliyet gösteren silahlı grupların yarattığı güvenlik sorunları ve ekonomik zorluklar nedeniyle halkın desteğini yitiren cumhurbaşkanının, iktidarını korumak için anayasal yollara başvurduğu yorumları yapılıyor.
Bölgesel ve uluslararası boyut
Demokratik Kongo Cumhuriyeti, Afrika'nın en büyük ikinci ülkesi olup zengin maden kaynaklarına sahiptir. Ülkenin siyasi istikrarı, Orta Afrika bölgesi için kritik öneme sahiptir. Anayasa değişikliğinin Afrika Birliği ve diğer uluslararası aktörler tarafından nasıl karşılanacağı merak ediliyor. Geçmişte bölgede benzer girişimler, siyasi krizleri derinleştirmişti. ABD ve AB, Demokratik Kongo Cumhuriyeti'ndeki demokratik sürece destek verdiklerini ancak anayasal değişikliklerin kapsayıcı bir diyalogla yapılması gerektiğini belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Afrika'da artan nüfuzuyla Demokratik Kongo Cumhuriyeti ile ticari ve diplomatik ilişkilerini geliştirmektedir. Anayasa değişikliği, ülkedeki siyasi istikrarı potansiyel olarak etkileyebilir. Türk yatırımcılar, özellikle madencilik ve inşaat sektörlerinde Kongo'da faaliyet göstermektedir. Uzun süreli bir siyasi belirsizlik, bu yatırımları olumsuz etkileyebilir. Ayrıca, Kongo'daki istikrar bölgesel güvenlik için önemli olduğundan, Türkiye'nin Afrika Boynuzu ve Sahel bölgesindeki politikalarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Ankara, gelişmeleri yakından takip etmekte ve anayasal sürecin barışçıl ve demokratik normlara uygun şekilde ilerlemesini desteklemektedir.
