Kolombiya’nın yeni seçilmiş sağcı Devlet Başkanı Gustavo Petro, İsrail ile bağları onarma ve güçlendirme vaadi doğrultusunda ülkesinin büyükelçiliğini Kudüs’e taşımaya hazırlanıyor. Petro’nun ofisinden yapılan açıklamada, “İsrail’in başkenti Kudüs’te Kolombiya Büyükelçiliği’nin açılması için çalışmalar başlatılmıştır” ifadelerine yer verildi. Bu adım, Petro’nun seçim kampanyası sırasında verdiği sözler arasında yer alıyordu ve İsrail ile diplomatik ve ticari ilişkileri canlandırma planlarının bir parçası olarak görülüyor. Petro’nun, geleneksel olarak İsrail’e mesafeli duran solcu seleflerinden farklı bir çizgi izleyeceği anlaşılıyor.
Gelişmenin arka planı
Gustavo Petro, Haziran 2022’de yapılan seçimleri kazanarak Kolombiya’nın ilk solcu devlet başkanı seçilmişti. Ancak seçim kampanyasında İsrail konusunda net bir duruş sergilemiş ve Kudüs’te büyükelçilik açacağını açıklamıştı. Bu vaat, İsrail ile ilişkileri koparan solcu selefi Ivan Duque’nin politikalarına bir tepki olarak yorumlanmıştı. Duque döneminde Kolombiya, İsrail’i Filistin topraklarını işgal etmekle suçlamış ve bazı diplomatik adımlar atmıştı. Petro ise seçim zaferinin ardından İsrail Başbakanı Naftali Bennett ile telefonda görüşerek iş birliğini geliştirme niyetini dile getirmişti. Ofisinin yaptığı duyuru, bu görüşmenin somut bir sonucu olarak değerlendiriliyor.
Kolombiya, şu anda büyükelçiliğini Tel Aviv’de bulunduruyor. Kudüs’e taşınma kararı, ülkede tartışmalara yol açtı. Muhalefet, bu adımın Filistin ile ilişkileri zedeleyeceğini ve bölgesel istikrarsızlığa katkıda bulunacağını savunuyor. Petro ise, büyükelçilik taşınmasının iki ülke arasındaki ticari ve güvenlik iş birliğini artıracağını savunuyor. İsrail, Kolombiya’nın en önemli silah tedarikçilerinden biri ve iki ülke arasında güçlü bir ticaret hacmi bulunuyor. Petro’nun, özellikle güvenlik ve tarım alanlarında İsrail’in teknolojisinden yararlanmak istediği biliniyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Kolombiya’nın bu kararı, Latin Amerika’da İsrail’e yönelik diplomatik tutum değişiklikleri bağlamında değerlendiriliyor. Daha önce Guatemala ve Paraguay gibi ülkeler büyükelçiliklerini Kudüs’e taşırken, Brezilya ve Arjantin gibi büyük ülkeler ise bu yönde adım atmamıştı. ABD’nin Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak tanıma kararından sonra bazı Latin Amerika ülkeleri benzer adımlar atmıştı. Ancak Kolombiya’nın taşınması, bölgede İsrail yanlısı bir blok oluşturma çabalarına ivme kazandırabilir.
Diğer yandan bu karar, Filistin yönetimi ile ilişkileri geren bir hamle olarak görülüyor. Filistin Dışişleri Bakanlığı, Kolombiya’nın kararını “uluslararası hukukun ihlali” olarak nitelendirdi ve geri adım atılması çağrısı yaptı. Birleşmiş Milletler’in Kudüs’ün statüsüne ilişkin tutumu da göz önüne alındığında, Kolombiya’nın bu adımı, uluslararası toplumda tartışma yaratacak gibi görünüyor. ABD ve İsrail ise kararı memnuniyetle karşıladı. İsrail Dışişleri Bakanı Yair Lapid, Kolombiya’nın “cesur kararı” nı takdir ettiğini belirtti.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Kudüs’ün statüsü konusunda geleneksel olarak Filistin’i desteklemekte ve İsrail’in başkent ilanını tanımamaktadır. Kolombiya’nın bu kararı, Türkiye’nin Filistin davasına verdiği destekle çelişen bir adım olarak değerlendirilebilir. Ancak Türkiye’nin Latin Amerika’daki diplomatik ağırlığı sınırlı olduğu için bu gelişmenin doğrudan Türk dış politikasına etkisi sınırlı kalacaktır. Bununla birlikte, Türkiye’nin İsrail ile son dönemde normalleşme adımları attığı düşünülürse, Kolombiya’nın bu hamlesi Ankara’nın Kudüs politikasını yeniden gözden geçirmesine yol açabilir. Özellikle Türkiye’nin Filistin yanlısı duruşu ile İsrail ile iş birliği arasında bir denge kurması gerektiği bu örnekle bir kez daha görülmektedir.
