Kolombiya, son dört yılda fosil yakıtlardan temiz enerjiye geçiş konusunda dünyanın en sesli savunucularından biri haline geldi. Ancak 2026'da yapılacak cumhurbaşkanlığı seçimleri, ülkenin iklim politikalarında köklü bir değişime yol açabilir. Mevcut başkan Gustavo Petro, petrol ve kömür üretimini azaltma sözü vererek göreve gelmişti; ancak muhalefet adayları, ekonomik büyüme için fosil yakıt yatırımlarını artırmayı vaat ediyor. Bu belirsizlik, yalnızca Kolombiya'nın değil, küresel enerji dönüşümünün geleceğini de şekillendirebilir.
Kolombiya’nın iklim politikalarındaki dönüşüm
Gustavo Petro, 2022'de göreve başladığında, Kolombiya'yı fosil yakıt üretiminden uzaklaştırmayı ve yeşil enerjiye yönlendirmeyi hedefleyen iddialı bir plan ortaya koydu. Ülke, Latin Amerika'da iklim değişikliğiyle mücadelede öncü rollerden birini üstlenirken, yeni petrol ve gaz arama ruhsatlarını durdurmayı, kömür madenciliğini kademeli olarak sonlandırmayı ve yenilenebilir enerji kaynaklarına büyük yatırımlar yapmayı öngördü. Ancak bu politikalar, özellikle petrol ve kömür gelirlerine bağımlı bölgelerde ciddi ekonomik endişelere ve siyasi direnişe neden oldu.
Petro hükümeti, aynı zamanda iklim finansmanı ve uluslararası işbirliği alanında da aktif bir rol üstlendi. Kolombiya, Amazon yağmur ormanlarının korunması ve yenilenebilir enerji projeleri için küresel fonlardan yararlanmaya çalıştı. Ancak ülkenin bütçe açığı ve düşen petrol fiyatları, bu dönüşümün finansmanını zorlaştırdı. Ekonomistler, mevcut hükümetin politikalarının uzun vadede sürdürülebilir olmadığını, ancak fosil yakıtlara geri dönüşün de iklim taahhütlerini tehlikeye atacağını belirtiyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Enerji geçişinin jeopolitiği
Kolombiya, dünyanın en büyük kömür ihracatçıları arasında yer alıyor ve aynı zamanda önemli bir petrol üreticisi. Bu nedenle ülkenin enerji politikaları, küresel fosil yakıt piyasalarını doğrudan etkileyebilir. Eğer Kolombiya yeşil dönüşümü hızlandırırsa, bu diğer gelişmekte olan ülkeler için bir model oluşturabilir. Ancak aksi yönde bir politika, iklim değişikliğiyle mücadelede önemli bir aksama anlamına gelecek.
Latin Amerika'da Brezilya, Arjantin ve Şili gibi ülkeler de benzer ikilemlerle karşı karşıya. Kolombiya'daki gelişmeler, bölgenin enerji geçişinde oynayacağı rolü belirleyecek. Ayrıca AB ve ABD gibi büyük aktörler, Kolombiya'daki politikaları yakından izliyor; çünkü bu ülke, iklim finansmanı ve teknoloji transferi konularında önemli bir ortak olarak görülüyor. Küresel ısınmayı 1,5°C ile sınırlama hedefi, Kolombiya gibi ülkelerin fosil yakıt üretimini azaltmasına bağlı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, enerji ihtiyacının büyük kısmını ithal eden bir ülke olarak, küresel fosil yakıt piyasalarındaki dalgalanmalardan doğrudan etkileniyor. Kolombiya'daki olası bir politika değişikliği, özellikle kömür ve petrol fiyatlarını etkileyerek Türkiye'nin enerji maliyetlerini artırabilir veya azaltabilir. Aynı zamanda, Türkiye'nin yenilenebilir enerji yatırımları ve iklim değişikliğiyle mücadele hedefleri göz önünde bulundurulduğunda, Kolombiya'nın deneyimleri Ankara için önemli dersler içeriyor. Eğer Kolombiya yeşil dönüşümde başarılı olursa, bu Türkiye'nin benzer politikaları için bir referans noktası oluşturabilir. Aksi halde, küresel iklim çabalarının yavaşlaması, Türkiye'nin de iklim taahhütlerini yerine getirmesini zorlaştırabilir.
