Avustralya hükümeti, kıyı kesimlerindeki arazi sahiplerinin mülklerini yükselen deniz seviyelerine karşı savunmasını düzenleyen yeni bir uygulama kuralları seti yayınladı. 2028 yılına kadar zorunlu hale gelmesi planlanan düzenleme, parlamentonun kıyı sahiplerini koruma önlemlerinden sorumlu tutan yasaları geçirmesinin ardından geldi. Bu adım, iklim değişikliğinin etkileriyle mücadelede bireysel sorumluluğu artırma hedefi taşıyor. Özellikle Yeni Güney Galler ve Queensland gibi yoğun nüfuslu kıyı bölgelerinde, erozyon ve sel riskine karşı şimdiden yerel yönetimler ve arazi sahipleri arasında görüşmeler başlatıldı.
Yeni Düzenlemenin Arka Planı
Avustralya'nın kıyı şeridi, dünyanın en uzun ve en hassas kıyılarından biridir. İklim değişikliği nedeniyle deniz seviyesinin 2100 yılına kadar 1 metreye kadar yükselebileceği tahmin ediliyor. Bu durum, kıyı bölgelerinde yaşayan yaklaşık 5 milyon Avustralyalıyı ve milyarlarca dolarlık altyapıyı tehdit ediyor. Mevcut sistemde, kıyı koruma genellikle hükümetlerin sorumluluğundaydı, ancak yükselen maliyetler ve karmaşık mülkiyet yapıları nedeniyle yeni bir yaklaşım gerekli görüldü.
Geçtiğimiz yıl çıkarılan Kıyı Yönetimi Yasası, arazi sahiplerine mülklerinin önünde bulunan kıyı şeridini koruma yükümlülüğü getirmişti. Ancak uygulamanın nasıl olacağına dair belirsizlikler, mülk sahipleri ile yerel konseyler arasında anlaşmazlıklara yol açmıştı. İşte yeni yayınlanan 400 sayfalık uygulama kılavuzu, bu boşluğu doldurmayı amaçlıyor. Kılavuzda, kum torbaları, doğal setler, bitki örtüsü gibi yumuşak mühendislik çözümleri ve duvar, hendek gibi sert yapılar için standartlar belirleniyor.
Özellikle tartışmalı olan, mülk sahiplerinin kendi başlarına inşaat yaparken diğer kıyı kullanıcılarının haklarını ihlal etmemesi gerekliliği. Örneğin, bir mülk sahibinin yükselttiği duvar, yan komşunun deniz görüntüsünü engelleyebilir veya kum akışını keserek başka bir alanda erozyona neden olabilir. Bu tür etkileşimler için kılavuzda uygun mesafe ve yükseklik limitleri getiriliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Avustralya'nın bu adımı, Pasifik Adaları gibi diğer kıyı devletleri için de emsal teşkil edebilir. Özellikle Fiji, Vanuatu gibi yükselen deniz seviyeleri nedeniyle topraklarını kaybetme riskiyle karşı karşıya olan ülkeler, benzer düzenlemeleri değerlendiriyor. Öte yandan Avustralya'nın bu hamlesi, iklim uyumu için bireysel sorumluluğu öne çıkarırken, eleştirmenler bunun iklim değişikliğinin asıl sorumlusu olan fosil yakıt şirketlerini ve hükümetlerin politikalarını gölgede bıraktığını savunuyor.
Yeni Zelanda'da da benzer bir tartışma yaşanıyor; ülke, 2020'de kıyı mülk sahiplerine geri çekilme stratejileri benimsetmeye çalışmış ancak siyasi tepkilerle karşılaşmıştı. Avustralya modeli, daha yumuşak bir yaklaşımla mülk sahiplerini teşvik etmeye dayanıyor. Bununla birlikte, uygulamanın 2028 yılına kadar zorunlu olmaması, sektördeki hazırlıklar için zaman tanıyor. Kıyı mühendisleri, yeni standartlara uygun malzeme ve iş gücü ihtiyacının artacağını belirtiyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Avustralya'nın kıyı korumasını bireysel mülk sahiplerine devretme modeli, Türkiye gibi uzun kıyı şeridine sahip ülkeler için de önemli bir tartışma başlatabilir. Türkiye'de kıyı erozyonu, özellikle Karadeniz ve Akdeniz bölgelerinde tarım arazilerini ve turizm tesislerini tehdit etmektedir. Mevcut uygulamada, kıyı koruma büyük ölçüde DSİ ve belediyelerin sorumluluğundadır, ancak artan maliyetler özel sektör katılımını gerektirebilir. Avustralya modelinin Türkiye'de uygulanabilirliği, mülkiyet yapısının farklılığı (Türkiye'de kıyılar kamuya aittir) ve mevzuat uyumu açısından sınırlıdır. Ancak, iklim değişikliği uyum politikaları kapsamında, risk altındaki bölgelerde yapılaşma kısıtlamaları ve geri çekilme stratejileri tartışılabilir. Bu yönüyle haber, kıyı yönetimi politika yapıcıları için bir referans niteliği taşımaktadır.
