Kuzey Kore lideri Kim Jong-un'un güçlü kız kardeşi ve yakın danışmanı Kim Yo-jong, Pazartesi günü Güneydoğu Asya Uluslar Birliği'ne (ASEAN) yönelik nadir ve sert bir eleştiri yöneltti. ASEAN'ın ülkesinin nükleer silahsızlanması çağrısını içeren açıklamasını 'açıkça kabul edilemez' olarak nitelendiren Kim Yo-jong, bu hamlenin örgütün Pyongyang için artan önemsizliğinin bir işareti olduğunu belirtti. Analistler, bu çıkışın Kuzey Kore'nin bölgesel diplomasiden uzaklaşma sinyali olduğunu ve ASEAN'ın nükleer müzakerelerdeki rolünün sorgulanmasına yol açtığını yorumluyor.
ASEAN Açıklaması ve Kim Yo-jong'un Tepkisi
ASEAN'ın geçtiğimiz hafta sonu yayımlanan ve Kore Yarımadası'nda 'tam, doğrulanabilir ve geri döndürülemez' bir nükleer silahsızlanma çağrısı yapan ortak bildirisine Kim Yo-jong, Kore Merkezi Haber Ajansı (KCNA) aracılığıyla verdiği yanıtta oldukça sert bir dil kullandı. "ASEAN'ın bu tür bir siyasi provokasyonu, örgütün tarafsızlık ilkesini ihlal etmekte ve bölgedeki istikrara katkıda bulunmaktan ziyade ABD'nin baskı politikalarına alet olmaktadır" ifadelerine yer verdi. Kim Yo-jong ayrıca, ASEAN'ın Kuzey Kore'nin nükleer programını ulusal egemenlik hakkı olarak görmesi gerektiğini savundu.
Bu açıklama, Kuzey Koreli yetkililerin uluslararası örgütlere yönelik doğrudan ve kişisel bir eleştirisi olması bakımından dikkat çekici. Zira Kim Yo-jong'un daha önceki açıklamaları genellikle ABD, Güney Kore veya Birleşmiş Milletler'e (BM) odaklanmış, ASEAN gibi bölgesel örgütleri genellikle hedef almamıştı. Uzmanlar, bu çıkışın Kuzey Kore'nin uluslararası toplumla olan diyalog kanallarını gözden geçirdiği ve özellikle Biden yönetimiyle devam eden nükleer müzakerelerin tıkanmasından sonra bölgesel aktörlere olan ilgisini çektiği şeklinde yorumluyor.
ASEAN'ın Kore Yarımadası'ndaki Rolü ve Değişen Dengeler
ASEAN, uzun süredir Kore Yarımadası'nda barış ve diyalog için platformlardan biri olarak görülüyordu. Özellikle 1990'lardan bu yana ASEAN Bölgesel Forumu (ARF) bünyesinde Kuzey Kore ile Güney Kore, ABD ve Çin'in bir araya geldiği toplantılara ev sahipliği yapıyor. Ancak son yıllarda Kuzey Kore'nin bu tür çok taraflı platformlara katılımı azalmış, lider Kim Jong-un da ASEAN ülkeleriyle ikili ilişkilere önem vermemeye başlamıştı. Pandemi döneminde sınırlarını tamamen kapatan Kuzey Kore, diplomatik temaslarını neredeyse sıfırlamış durumda.
Kim Yo-jong'un bu açıklaması, Kuzey Kore'nin geleneksel müttefiki Çin'in bölgedeki etkisinin arttığı bir döneme denk geliyor. Pekin, ASEAN ülkeleriyle olan ticari ve diplomatik ilişkilerini derinleştirirken, Pyongyang'ın da bu örgüte mesafeli durması, Çin'in bölgesel mimarideki ağırlığını daha da artırabilir. Ayrıca, Rusya'nın Ukrayna işgali sonrası Batı ile yaşanan gerilim, Kuzey Kore'ye yönelik uluslararası baskıyı istikrarsızlaştırmış ve Kim rejiminin elini güçlendirmişti. Bu bağlamda, Kim Yo-jong'un ASEAN'a yönelik bu çıkışı, Kuzey Kore'nin uluslararası örgütlere olan ihtiyacını azalttığına dair bir algı yaratıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, Türkiye'nin Kuzey Kore ile sınırlı diplomatik ilişkileri ve bölgesel dengeler açısından dolaylı bir önem taşıyor. Türkiye, Kore Yarımadası'nda barışın tesis edilmesi çağrılarını desteklemekle birlikte, BM yaptırımlarına bağlı kalarak Pyongyang ile düşük yoğunluklu ilişki sürdürüyor. Kuzey Kore'nin ASEAN gibi çok taraflı platformlardan uzaklaşması, BM çerçevesindeki müzakerelerin önemini artırabilir. Türkiye, BM Güvenlik Konseyi'nin yaptırım kararlarının uygulanmasında aktif bir ülke olması nedeniyle, bu süreçteki gelişmeleri yakından izlemekte fayda görüyor. Ayrıca, Kuzey Kore'nin uluslararası topluma meydan okuyan bu tutumu, küresel silahsızlanma normları açısından endişe verici olup, Türkiye gibi nükleer silahların yayılmasının önlenmesi rejimine destek veren ülkelerin ortak tutumunu güçlendirebilir.
