Kuzey Kore lideri Kim Jong-un, Çin'in kuzeydoğusundaki sınır kenti Dandong'u ziyaret etti. Çin resmi haber ajansı Xinhua'nın cumartesi günü duyurduğu ziyaret, Kim'in bir yıldan uzun süredir Çin'e yaptığı ilk seyahat olma özelliği taşıyor. Dandong, Kuzey Kore'nin Sinuiju kentiyle karşı karşıya bulunan ve iki ülke arasındaki ticaretin büyük bölümünün geçtiği stratejik bir sınır kapısı konumunda. Ziyaretin zamanlaması, önümüzdeki ay Çin'in güneyindeki Shenzhen kentinde düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesi öncesine denk gelmesiyle ayrıca önem taşıyor.
Ziyaretin arka planı ve ikili ilişkiler
Kim Jong-un'un Dandong ziyareti, Kuzey Kore ile Çin arasındaki ilişkilerin son dönemdeki seyrine dair önemli ipuçları veriyor. Kuzey Kore, ekonomik olarak büyük ölçüde Çin'e bağımlı durumda; özellikle sınır ticaretinin canlandırılması ve yaptırımların etkisiyle daralan ekonomisini desteklemek için Pekin'in desteğine ihtiyaç duyuyor. Dandong, bu ticaretin can damarı olarak biliniyor. Ziyaret sırasında Kim'in Çinli yetkililerle görüşüp görüşmediği henüz netleşmedi; ancak Xinhua'nın haberine göre ziyaret cumartesi günü gerçekleşti. Kim'in bir yılı aşkın süredir Çin'e gitmemiş olması, iki ülke arasında zaman zaman yaşanan gerilimlerin veya pandemi sonrası sınır kapanmalarının etkisiyle açıklanabilir. Nitekim Kuzey Kore, 2020'de COVID-19 salgını nedeniyle sınırlarını kapatmış, bu da Çin ile ticareti büyük ölçüde durdurmuştu. Son dönemde sınır ticaretinin yeniden canlandırılması yönünde adımlar atılıyor.
Kim'in Dandong ziyareti, aynı zamanda Kuzey Kore'nin dış politikasında Çin'in rolünü pekiştirme çabası olarak da yorumlanabilir. ABD ile nükleer müzakerelerin tıkandığı bir dönemde Pyongyang, Pekin ile ilişkilerini güçlendirerek elini rahatlatmayı hedefliyor olabilir. Çin ise bölgede istikrarı korumak ve Kuzey Kore üzerindeki etkisini sürdürmek istiyor. Dandong ziyareti, bu karşılıklı ihtiyaçların bir yansıması olarak görülüyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Ziyaretin zamanlaması, APEC zirvesi öncesine denk gelmesi nedeniyle ayrıca dikkat çekici. APEC zirvesi, ABD ve Çin dahil olmak üzere Pasifik Rim ülkelerini bir araya getirecek. Kuzey Kore'nin nükleer programı ve bölgesel güvenlik konuları muhtemelen zirvenin önemli gündem maddeleri arasında yer alacak. Kim'in Çin ziyareti, zirve öncesinde Çin'in Kuzey Kore ile ilişkilerini koordine etme ve bölgesel dengeleri gözetme çabası olarak okunabilir. Ayrıca, Kuzey Kore'nin son dönemde artan füze denemeleri ve ABD ile yaşanan gerginlik, Çin'in arabuluculuk rolünü öne çıkarabilir. Çin, BM Güvenlik Konseyi'nde Kuzey Kore'ye yönelik yaptırımların hafifletilmesi çağrısında bulunmuştu; bu ziyaret, Çin'in Pyongyang'a verdiği desteğin somut bir göstergesi olarak değerlendirilebilir. Öte yandan, Kuzey Kore'nin Rusya ile de yakınlaşma arayışında olduğu biliniyor; Kim'in Çin ziyareti, bu denge politikasının bir parçası olarak da görülebilir.
Dandong'un seçilmesi sembolik açıdan da anlamlı. Kent, sadece ticaret değil, aynı zamanda Kuzey Kore'den kaçanların geçiş güzergahı olarak da biliniyor. Ziyaret, insani yardım ve sınır güvenliği konularının da masada olabileceğini düşündürüyor. Ancak Xinhua'nın haberinde bu konulara değinilmedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kim Jong-un'un Dandong ziyareti, doğrudan Türkiye'yi ilgilendiren bir gelişme olmasa da bölgesel ve küresel dengeler açısından dolaylı etkileri olabilir. Kuzey Kore-Çin ilişkilerindeki yumuşama, Asya-Pasifik'te tansiyonun düşmesine katkı sağlayabilir; bu da küresel ticaret ve enerji piyasaları üzerinden Türkiye ekonomisini etkileyebilir. Ayrıca, Çin'in Kuzey Kore üzerindeki etkisini artırması, ABD-Çin rekabetinde yeni bir denge unsuru oluşturabilir. Türkiye, NATO üyesi olarak Asya-Pasifik'teki güvenlik gelişmelerini yakından izlemek durumunda. Ancak somut bir yansıma için henüz erken.
