Hindistan Dışişleri Bakanı Subrahmanyam Jaishankar, Azerbaycan’ın başkenti Bakü’de düzenlenen temaslar çerçevesinde Özbekistan Dışişleri Bakanı ile bir araya gelerek ikili ilişkileri ele aldı. Görüşme, Jaishankar’ın Azerbaycan ziyareti sırasında gerçekleşti. Hindistan ve Özbekistan arasında bu yıl çok sayıda üst düzey ziyaret ve temas gerçekleşmişti. İki bakanın Bakü’deki buluşması, bölgesel bağlantılar ve ekonomik işbirliği başlıklarını kapsadı.
İlişkilerin arka planı
Hindistan ile Özbekistan arasındaki ilişkiler, son yıllarda artan bir ivme kazandı. İki ülke arasında 2023 yılı içinde cumhurbaşkanı, başbakan ve dışişleri bakanı düzeyinde çok sayıda karşılıklı ziyaret gerçekleşti. Özellikle Özbekistan Cumhurbaşkanı Şevket Mirziyoyev’in Hindistan’a yaptığı ziyaretler ve Hindistan Başbakanı Narendra Modi’nin Özbekistan’a gerçekleştirdiği temaslar, ilişkilerin kurumsal bir çerçeveye oturmasına katkı sağladı. İki ülke arasında ticaret hacmi son yıllarda önemli ölçüde arttı; Hindistan, Özbekistan’ın en büyük ticaret ortaklarından biri haline geldi. Enerji, ilaç, tarım, tekstil ve bilgi teknolojileri alanlarında işbirliği öne çıkıyor.
Jaishankar’ın Bakü ziyareti, aynı zamanda Hindistan’ın Azerbaycan ile olan ilişkilerini de kapsıyor. Hindistan, Azerbaycan ile enerji ve ticaret alanlarında işbirliğini geliştirmeye çalışırken, aynı zamanda Ermenistan ile savunma alanında yakınlaşması bölgesel dengeler açısından dikkat çekiyor. Bakü’deki görüşmeler, Hindistan’ın Orta Asya ve Kafkasya’ya yönelik artan ilgisinin bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Bölgesel ve küresel boyut
Hindistan’ın Özbekistan ile ilişkileri, Yeni Delhi’nin Orta Asya’ya açılım politikasının önemli bir ayağını oluşturuyor. Bölgesel bağlantı projeleri, özellikle Chabahar Limanı üzerinden Orta Asya’ya erişim ve Uluslararası Kuzey-Güney Ulaşım Koridoru gibi girişimler, Hindistan’ın Özbekistan ile olan bağlarını güçlendirmesinde etkili oluyor. Özbekistan ise Afganistan sonrası bölgesel istikrar ve ekonomik kalkınma için Hindistan ile işbirliğini önemsiyor. İki ülke ayrıca terörle mücadele ve güvenlik konularında da işbirliği yapıyor. Özbekistan’ın başkenti Taşkent’te düzenlenen Hindistan-Orta Asya Diyalog toplantıları, bu çok taraflı platformun bir parçası.
Jaishankar’ın Bakü’de Özbek mevkidaşı ile görüşmesi, aynı zamanda Hindistan’ın Azerbaycan ile ilişkilerini de etkiliyor. Hindistan, Azerbaycan’ın Ermenistan ile yaşadığı anlaşmazlıkta dengeli bir tutum izlemeye çalışıyor; Ermenistan’a savunma ekipmanı satışı ise Bakü’nün tepkisini çekebiliyor. Bu nedenle Jaishankar’ın Bakü ziyareti, hem ikili ilişkiler hem de bölgesel hassasiyetler açısından önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Hindistan ve Özbekistan arasındaki üst düzey temaslar, Türkiye’nin Orta Asya politikası açısından yakından izlenmeli. Türkiye, Özbekistan ile tarihi ve kültürel bağları bulunan, aynı zamanda son yıllarda ekonomik ve savunma alanında ilişkilerini derinleştiren bir ülke. Hindistan’ın Özbekistan ile ticaret ve yatırım bağlarını güçlendirmesi, Türk iş dünyası için rekabetin artması anlamına gelebilir; ancak aynı zamanda bölgesel istikrar ve çok taraflı işbirliği platformlarında Türkiye ile Hindistan arasında ortak zemin oluşturabilir. Türkiye’nin Bakü-Tiflis-Kars demiryolu hattı ve Orta Koridor girişimi, Hindistan’ın Kuzey-Güney Koridoru ilekesişebilir. Ayrıca Türkiye, Azerbaycan ile müttefiklik ilişkisi çerçevesinde Hindistan’ın bölgedeki adımlarını dikkatle takip ediyor. Bu görüşme, Türk dış politikası için doğrudan bir tehdit oluşturmamakla birlikte, Asya’daki dengelerin yeniden şekillendiğini gösteriyor.
