Hindistan kontrolündeki Cemmu ve Keşmir'in önde gelen siyasetçilerinden Mehbooba Mufti, 1 Temmuz'da yaptığı açıklamada, bölgenin Güney Asya ile Orta Asya arasında bir geçit haline getirilmesi ve coğrafi konumunun Hindistan-Pakistan ile Hindistan-Çin ilişkilerini güçlendirmek için kullanılması gerektiğini söyledi. Halkların Demokrat Partisi (PDP) başkanı olan Mufti, Yeni Delhi'deki merkezi hükümete seslenerek, Keşmir'in 'Asya'nın kalbi' olduğunu ve bu potansiyelin değerlendirilmesi gerektiğini vurguladı.
Gelişmenin Arka Planı
Mehbooba Mufti'nin önerisi, Hindistan'ın Keşmir'deki özel statüyü kaldırdığı Ağustos 2019 kararlarından bu yana bölgede devam eden gerginlik ortamında geldi. Mufti, o tarihten beri ev hapsinde tutulmuş ve serbest bırakıldıktan sonra da siyasi faaliyetlerine sınırlamalar getirilmişti. PDP lideri, Keşmir'in sadece bir çatışma bölgesi olarak görülmesinin yanlış olduğunu, buranın tarihsel olarak İpek Yolu üzerinde bir ticaret merkezi olduğunu hatırlattı. Mufti, 'Keşmir, Hindistan ile Pakistan arasında bir barış köprüsü, Güney Asya ile Orta Asya arasında bir geçit olabilir. Bunun için siyasi irade yeterli,' dedi.
Mufti'nin çıkışı, Hindistan'ın Keşmir politikasına yönelik nadir bir muhalif ses olarak dikkat çekti. Kendisi daha önce de Hindistan-Pakistan diyaloğunu desteklemiş ve Keşmir'in bağımsızlığından ziyade özerk statüsünün geri verilmesini savunmuştu. Öte yandan, Pakistan Dışişleri Bakanlığı, Mufti'nin önerisine dolaylı destek vererek 'Keşmir halkının kendi geleceğini belirleme hakkı tanınmalı' açıklamasını yaptı.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Mufti'nin önerisi, Hindistan, Pakistan ve Çin arasında süregelen Keşmir anlaşmazlığının ortasında yeni bir perspektif sunuyor. Bölge, Hindistan'ın kontrolündeki Cemmu ve Keşmir, Pakistan'ın kontrolündeki Azad Keşmir ve Çin'in kontrolündeki Aksai Çin olmak üzere üç ayrı yönetim altında. Çin-Pakistan Ekonomik Koridoru (CPEC) projesi, Keşmir'in Pakistan tarafından geçerken, Hindistan bu projeyi ihtilaflı toprak ihlali olarak görüyor. Mufti, Keşmir'in tüm taraflar için bir işbirliği platformu olabileceğini ima ediyor: 'Keşmir, Orta Asya'nın enerji kaynaklarına güneye açılan kapı, Güney Asya'nın da kuzeye açılan penceresidir.'
Uzmanlar, Mufti'nin önerisinin uygulanmasının zor olduğunu ancak diyaloğa katkı sağlayabileceğini belirtiyor. Özellikle Çin'in Orta Asya'daki artan nüfuzu ve Hindistan'ın bu duruma karşı denge arayışı, Keşmir'in jeopolitik önemini artırıyor. Hindistan hükümeti ise resmi olarak Mufti'nin açıklamalarına henüz yanıt vermedi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Keşmir konusu, Türkiye'nin Pakistan ile olan yakın ilişkileri ve Keşmir meselesindeki geleneksel duruşu nedeniyle Türk dış politikasında hassas bir yere sahiptir. Türkiye, Keşmir halkının kendi kaderini tayin hakkını desteklemekte ve BM kararlarına atıfta bulunmaktadır. Mufti'nin 'barış köprüsü' önerisi, Türkiye'nin bölgede arabuluculuk yapma potansiyelini akla getirebilir; zira Ankara, Hindistan-Pakistan arasındaki diyalog süreçlerinde zaman zaman yapıcı roller üstlenmiştir. Ekonomik olarak Keşmir'in Orta Asya'ya açılması, Türkiye'nin Orta Asya Türk cumhuriyetleri ile olan bağlarını da dolaylı olarak etkileyebilir. Ancak Hindistan'ın mevcut politik duruşu, bu önerinin kısa vadede hayata geçmesini zorlaştırmaktadır.
