Kenya Meclisi, iki yıl önce Gen Z kuşağının öncülük ettiği ve ölümlerle sonuçlanan kitlesel protestolara konu olan tartışmalı bir yasa tasarısını nihayet kabul etti. Ülke genelinde büyük tartışmalara yol açan yasa, hükümetin ekonomik reformlar ve kamu düzenini sağlama gerekçesiyle hazırladığı bir dizi düzenlemeyi içeriyor. Muhalefet ve sivil toplum örgütleri, yasanın ifade özgürlüğünü kısıtladığını ve polise geniş yetkiler tanıdığını belirterek eleştiriyor. Yasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte yeni protesto dalgaları bekleniyor.
Gelişmenin arka planı
2023 yılında başlayan Gen Z protestoları, Kenya'nın ekonomik sıkıntılarına ve yolsuzluk iddialarına karşı gençlerin öncülüğünde patlak vermişti. Protestolar sırasında güvenlik güçlerinin müdahalesi sonucu en az 15 kişi hayatını kaybetmiş, yüzlerce kişi yaralanmıştı. Hükümet, başlangıçta baskıcı bulunan bazı maddeleri geri çekmek zorunda kalmıştı. Ancak yeni yasa, protestoların ardından hükümetin yeniden gündeme aldığı ve kamu düzenini sağlama amacı taşıyan maddeleri içeriyor. Yasa, toplantı ve gösteri yürüyüşlerine katılımı düzenleyen provokatif hükümlerin yanı sıra, terörle mücadele kapsamında genişletilmiş polis yetkileri öngörüyor.
Kentli orta sınıf ve üniversite öğrencileri başta olmak üzere geniş bir kesimin tepkisini çeken yasa, ekonomik krizle mücadele eden hükümetin popülaritesini daha da düşürme potansiyeli taşıyor. Kenya Shilini'nin değer kaybı ve yüksek işsizlik oranları, halkın hükümete olan güvenini sarsmış durumda. Muhalefet milletvekilleri, yasanın görüşülmesi sırasında meclisi boykot ederken, sivil toplum kuruluşları yasanın iptali için Anayasa Mahkemesi'ne başvuruda bulunacaklarını açıkladı.
Bölgesel veya küresel boyut
Kenya, Doğu Afrika'nın en büyük ekonomisi ve bölgesel istikrarın kilit ülkelerinden biri olarak kabul ediliyor. Ülkede yaşanan siyasi çalkantılar, Doğu Afrika Topluluğu ve Afrika Birliği gibi bölgesel örgütler tarafından yakından izleniyor. Yasanın kabulü, Kenya'nın demokratik standartları ve insan hakları karnesi konusunda uluslararası toplumda endişelere yol açtı. Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi, Kenya hükümetine yasanın ifade özgürlüğü ve barışçıl toplanma hakkı üzerindeki etkilerini değerlendirmesi çağrısında bulundu. Ayrıca, ABD ve Avrupa Birliği gibi Kenya'nın önemli ticari ortakları, yasanın uygulanmasını yakından takip edeceklerini duyurdu. Bölgede terör örgütü Eş-Şebab'ın faaliyetleri göz önüne alındığında, Kenya'nın güvenlik politikalarındaki değişiklikler komşu ülkeleri de doğrudan etkileyebilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kenya, Türkiye’nin Afrika açılımı politikasında önemli bir ortak konumunda. İki ülke arasında savunma, ticaret ve eğitim alanlarında artan iş birliği bulunuyor. Kenya’daki siyasi istikrarsızlık, Türkiye’nin bölgedeki yatırımlarını ve ticari ilişkilerini olumsuz etkileyebilir. Özellikle THY’nin Nairobi seferleri ve Türk inşaat şirketlerinin Kenya’daki projeleri, ülkedeki güvenlik durumundan doğrudan etkilenebilir. Ayrıca Kenya’nın Somali’deki barış sürecinde oynadığı rol, Türkiye’nin Somali’deki kalkınma ve güvenlik çabalarıyla paralellik taşıyor. Ankara’nın, Kenya’daki gelişmeleri yakından takip ederek hem ikili ilişkilerde hem de bölgesel politikada temkinli bir duruş sergilemesi bekleniyor.
