Teksas Başsavcısı Ken Paxton, uzun süredir forum shopping olarak bilinen, davacıların kendilerine en uygun mahkemeyi seçme uygulamasına karşı sert önlemler almakla tanınıyordu. Ancak şimdi avukatlar, Paxton'ın da kendi davalarında aynı yöntemi kullanarak daha elverişli mahkemeler aradığını iddia ediyor. ProPublica'nın ortaya çıkardığı belgelere göre, Paxton'ın ofisi, federal davaları ideolojik olarak daha uyumlu yargıçların bulunduğu bölgelere yönlendirmek için sistematik bir çaba içinde. Bu durum, Paxton'ın kamuoyu önünde forum shopping'i "hukukun suistimali" olarak nitelendirmesiyle tezat oluşturuyor.
Forum Shopping Nedir ve Neden Tartışmalı?
Forum shopping, bir davanın, davayı görecek yargıcın veya mahkemenin hukuki sonucu etkileyeceği düşüncesiyle belirli bir mahkemede açılmasıdır. ABD'de özellikle büyük şirketler ve siyasi aktörler tarafından kullanılan bu taktik, eleştirmenler tarafından adil yargılamayı baltaladığı gerekçesiyle hedef alınıyor. Paxton, Teksas'tan ulusal çapta bir figür haline gelirken, özellikle Başkan Joe Biden'ın göç ve çevre politikalarına karşı açtığı davalarla, forum shopping uygulamasını sert bir dille eleştirdi. Hatta 2023'te ABD Kongresi'nde, federal mahkemelerde bu uygulamayı sınırlayan yasal değişiklikler için lobi yaptığı biliniyor.
Ancak ProPublica'nın incelediği belgeler, Paxton'ın ofisinin, özellikle çevre ve sağlık düzenlemelerine karşı açılan davalarda, davaları Amarillo, Lubbock gibi muhafazakar yargıçların yoğun olduğu Teksas'ın Kuzey Bölgesi'ne yönlendirdiğini gösteriyor. Örneğin, Paxton'ın 2021'de Biden yönetiminin COVID-19 aşı zorunluluğuna karşı açtığı dava, bu bölgede bulunan Yargıç James Wesley Hendrix'in önüne geldi. Hendrix, daha önce de Paxton lehine kararlar veren bir isim olarak biliniyor.
Paxton'ın İkili Oyunu ve Hukuki Sonuçları
Paxton'ın kamuoyundaki forum shopping karşıtı söylemi ile kendi eylemleri arasındaki çelişki, hukuk camiasında geniş yankı uyandırdı. Texas Üniversitesi Hukuk Fakültesi'nden Profesör Stephen Vladeck, "Paxton, forum shopping'i kötü bir uygulama olarak resmederken, aynı şeyi kendisi yapıyor. Bu, ya ikiyüzlülük ya da hukukun üstünlüğü konusunda ciddi bir kafa karışıklığı anlamına gelir." dedi. Avukatlar, bu durumun federal mahkemelerin tarafsızlığına gölge düşürdüğünü ve benzer taktikler kullanan diğer tarafların da eleştirilmesini zorlaştırdığını belirtiyor.
ProPublica'nın ulaştığı iç yazışmalarda, Paxton'ın ofis avukatları, davaların hangi bölgeye açılacağı konusunda stratejik değerlendirmeler yaparken, "yargıcın geçmişteki kararları" ve "davanın başarı şansı" gibi faktörleri dikkate aldıklarını gösteriyor. Bu yöntem, tam olarak Paxton'ın eleştirdiği forum shopping tanımına uyuyor. Öte yandan, Paxton'ın sözcüsü Alejandro Garcia, iddiaları reddederek, "Başsavcı, her zaman yasaların meşru yorumlarına dayanarak davaları doğru yerde açar. Bu, forum shopping değil, yargı yetkisinin uygun kullanımıdır." açıklamasını yaptı.
Küresel Boyut ve ABD Hukuk Sistemine Etkisi
Forum shopping tartışması, ABD federal mahkeme sisteminin yapısal bir sorununa işaret ediyor. Ülke genelinde 94 federal bölge mahkemesi bulunması ve bu mahkemeler arasındaki yargısal farklılıklar, özellikle ulusal çapta etkisi olan siyasi davalarda, tarafların uygun mahkeme aramasına yol açıyor. Bu durum, sadece Paxton gibi eyalet başsavcıları tarafından değil, aynı zamanda büyük teknoloji şirketleri ve çevre örgütleri tarafından da kullanılıyor. Örneğin, Apple ve Google gibi şirketler, antitröst davalarında sıklıkla Kaliforniya ve New York'taki mahkemelere başvururken, çevre grupları davalarını liberal mahkemelerin bulunduğu bölgelere yönlendiriyor.
Avukatlar, Paxton'ın ikiyüzlülüğünün, ABD Kongresi'nde forum shopping'i düzenlemeyi amaçlayan yasa tasarısının geleceğini etkileyebileceğini savunuyor. Zira Paxton, bu tür düzenlemelerin en etkili savunucularından biriydi. Ancak şimdi, kendi ofisinin bu uygulamayı kullanması, yasal reform çabalarına darbe vurdu. "Paxton, bu konuda bir şeyhler yapma gücüne sahipti, ancak şimdi güvenilirliği zedelendi," diyor Ulusal Hukuk Reformu Merkezi'nden analist Laura Cohen.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Bu gelişme, ABD hukuk sistemindeki yapısal sorunları gösterirken, Türkiye'nin de adalet reformu tartışmalarına ışık tutuyor. Türkiye'de de benzer şekilde, davaların belirli mahkemelerde yoğunlaşması ve yargısal bağımsızlık endişeleri sıkça gündeme geliyor. Forum shopping uygulaması, özellikle yabancı yatırımcılar ve uluslararası şirketler için öngörülebilirlik sorunu yaratıyor. Türkiye, ABD'deki reform çabalarını izleyerek, kendi yargı sisteminde mahkemeler arasındaki uyumu artıracak önlemler alabilir. Ayrıca, Paxton'ın ikiyüzlülüğünün ortaya çıkması, hukuki süreçlerde tarafsızlığın önemini bir kez daha hatırlatıyor. Türkiye, ABD ile hukuk alanındaki işbirliğinde bu tür yapısal sorunları göz önünde bulundurarak daha sağlıklı bir yargısal diyalog geliştirebilir.
