ABD Senatosu'nda iki partiden 12 senatör, Başkan Donald Trump'a Rusya'nın dizel yakıtı ihracatına yönelik yaptırımları hafifletme kararını geri alması çağrısında bulundu. Senatörler, anlaşmanın Moskova'nın Ukrayna'daki savaşını sürdürmesine yardımcı olacağını ve ABD'nin müttefikleriyle olan güvenini zedeleyeceğini belirtti.
Anlaşmanın Arka Planı ve Senatörlerin Tepkisi
Geçtiğimiz günlerde Başkan Trump, Rusya'nın dizel ihracatına uygulanan yaptırımların bir kısmını kaldırma kararı aldı. Bu karar, Ukrayna işgalinin ardından Batı'nın Rusya'ya uyguladığı geniş kapsamlı yaptırımların bir parçasıydı. Beyaz Saray'dan yapılan açıklamada, kararın küresel enerji piyasalarındaki arz sıkıntısını hafifletmeyi amaçladığı belirtildi. Ancak senatörler, bu adımın Rusya'ya ekonomik rahatlama sağlayarak savaş makinesini finanse etmesine olanak tanıyacağını savunuyor.
İmza atan senatörler arasında her iki partiden isimler bulunuyor. Senatörler, ortak yazılı açıklamalarında, "Rusya'nın dizel ihracatına yönelik yaptırımların hafifletilmesi, Putin'e Ukrayna'daki saldırganlığını sürdürmesi için kaynak sağlayacaktır. Bu karar, ABD'nin Ukrayna'ya verdiği destekle çelişmekte ve müttefiklerimizin gözünde ülkemizin güvenilirliğini sarsmaktadır" ifadelerini kullandı. Senatörler ayrıca, anlaşmanın Rusya'nın dizel ihracatından elde ettiği geliri artırarak savaş çabalarını finanse edebileceğine dikkat çekti.
Yaptırımların kaldırılmasının, Rusya'nın dizel ihracatını artırarak küresel piyasalarda fiyatları düşürmesi bekleniyor. Ancak senatörler, bu tür bir rahatlamanın Rusya'ya yönelik baskıyı azaltacağını ve Moskova'nın Ukrayna'daki eylemlerinden taviz vermeden ekonomik kazanç elde etmesine yol açacağını vurguluyor. Açıklamada, "Rusya, enerji gelirlerini savaş suçları işlemek için kullanıyor. Bu anlaşma, Putin'in elini güçlendirecek ve Ukrayna halkının acısını uzatacaktır" denildi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Trump yönetiminin bu kararı, ABD'nin Rusya politikasında bir yumuşama olarak yorumlanıyor. Geçmişte Trump, Rusya ile ilişkileri iyileştirme arzusunu dile getirmişti. Ancak Kongre'deki her iki partiden gelen tepkiler, yönetimin Rusya'ya yönelik sert tutumunu sürdürmesi yönünde baskı oluşturuyor. Uzmanlar, yaptırımların hafifletilmesinin Avrupa Birliği ve diğer müttefiklerle koordinasyonu zedeleyebileceğini belirtiyor. AB ülkeleri, Rusya'ya yönelik yaptırımların sürdürülmesi konusunda ısrarcı.
Küresel enerji piyasaları açısından, Rus dizel ihracatına uygulanan yaptırımların kaldırılması arzı artırabilir ve fiyatları düşürebilir. Ancak bu durum, Rusya'nın savaş ekonomisini güçlendireceği için Batı'nın Ukrayna'ya verdiği desteğin etkinliğini azaltabilir. Ayrıca, ABD'nin tek taraflı adımı, müttefikler arasında bölünmeye yol açabilir. NATO ve G7 içinde Rusya'ya karşı birleşik bir cephe korunması zorlaşabilir.
Senatörlerin mektubu, Kongre'nin yönetimin dış politikası üzerindeki denetim işlevini yansıtıyor. Daha önce de benzer şekilde, Kongre üyeleri yönetimin Rusya'ya yönelik politikalarını eleştirmişti. Bu gelişme, Trump yönetiminin Rusya ile ilişkilerde normalleşme çabalarına karşı ciddi bir muhalefet olduğunu gösteriyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Rusya'dan büyük miktarda dizel ve doğalgaz ithal eden bir ülke olarak, yaptırımların hafifletilmesinden ekonomik olarak olumlu etkilenebilir. Enerji maliyetlerindeki olası düşüş, Türkiye'nin cari açığını ve enflasyonu bir miktar hafifletebilir. Ancak Ankara, Batı ile Rusya arasında dengeli bir politika izlemeye çalışıyor. ABD'nin tek taraflı adımı, Türkiye'nin Batı ittifakı içindeki konumunu zorlaştırabilir; zira Türkiye, Rusya'ya yönelik yaptırımlara katılmıyor ve bu durum müttefikleriyle zaman zaman gerilim yaratıyor. Ayrıca, yaptırımların kaldırılması Rusya'nın elini güçlendirerek Karadeniz'deki güç dengesini ve Suriye, Libya gibi bölgelerdeki nüfuzunu etkileyebilir. Türkiye, enerji güvenliği ile Batı ittifakı arasında hassas bir denge gözetmek durumunda.
