Katar'ın eski Emiri Şeyh Hamad bin Halife Al Sani, 1995'ten 2013'e kadar süren 18 yıllık iktidarının ardından bugün Doha'da basit bir İslami cenaze töreniyle defnedildi. 72 yaşında hayatını kaybeden lider, ülkesini küresel bir enerji devi ve bölgesel bir arabulucu haline getiren reformlarla anılıyor. Cenaze törenine Katar Emiri Şeyh Temim bin Hamad Al Sani, kraliyet ailesi üyeleri ve üst düzey devlet yetkilileri katıldı. Tören, İslam geleneklerine uygun olarak sade bir şekilde gerçekleştirildi.
Şeyh Hamad dönemi: Katar'ın yükselişi
Şeyh Hamad bin Halife Al Sani, 27 Haziran 1995'te babası Şeyh Halife bin Hamad Al Sani'ye karşı kansız bir saray darbesiyle yönetimi devraldı. İktidara geldiğinde Katar, küçük bir petrol ve gaz üreticisiydi. Ancak onun liderliğinde ülke, dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) ihracatçısı haline geldi. Ekonomik büyümeyi hızlandırmak için doğrudan yabancı yatırımları teşvik eden politikalar izledi ve uluslararası şirketlere enerji sektöründe ortaklıklar sundu. Bu sayede Katar'ın kişi başına düşen milli geliri dünyanın en yüksek seviyelerinden birine ulaştı.
Şeyh Hamad'ın en dikkat çekici adımlarından biri, 1996 yılında El Cezire haber kanalını kurdurması oldu. Başlangıçta Arap dünyasında sansürsüz yayın yapan bir platform olarak tasarlanan El Cezire, kısa sürede küresel bir medya gücüne dönüştü ve Katar'ın yumuşak gücünün temel taşı haline geldi. Ayrıca, eğitim ve sağlık alanında reformlar yaparak ülkenin modernleşmesine öncülük etti. Katar'ın 2022 FIFA Dünya Kupası'nı kazanması da onun döneminde atılan stratejik adımlar sayesinde mümkün oldu.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Şeyh Hamad'ın dış politikası, küçük bir ülkenin bölgesel ve küresel sahnede nasıl etkili olabileceğinin örneği olarak görülüyor. Onun döneminde Katar, Filistin, Afganistan, Lübnan ve Sudan gibi çatışma bölgelerinde arabuluculuk rolü üstlendi. ABD ile güçlü askeri ve ekonomik bağlar kurarken, İran, Hamas ve Mısır'daki Müslüman Kardeşler gibi farklı aktörlerle diyalog kanallarını açık tuttu. Bu 'herkesle konuşma' politikası, Katar'ın bölgesel bir güç haline gelmesini sağladı ancak aynı zamanda Suudi Arabistan ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi rakiplerle gerilimlere yol açtı. 2017-2021 yılları arasında Katar'a uygulanan ablukanın temel nedenlerinden biri de onun döneminde şekillenen bağımsız dış politikaydı. Şeyh Hamad'ın vefatı, bölgede halen devam eden Katar'ın arabuluculuk rolünün sorgulanmasına neden olabilir. Ancak oğlu Emir Şeyh Temim, babasının çizgisini sürdürerek ülkeyi diplomatik bir merkez olarak konumlandırmaya devam ediyor. Özellikle Gazze krizi ve Afganistan'daki gelişmelerde Katar'ın arabuluculuğu kritik önem taşıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye ve Katar, Şeyh Hamad'ın döneminde derinleşen stratejik ortaklıkla birbirine bağlandı. Şeyh Hamad'ın vefatı, bu güçlü ilişkinin temel taşlarından birinin kaybı olsa da, Türkiye-Katar ilişkileri kurumsal düzeyde sağlam bir zemine oturmuş durumda. İki ülke, Suriye, Libya ve Filistin gibi bölgesel krizlerde benzer pozisyonlar almakta; Katar, Türkiye'nin Doğu Akdeniz ve Libya politikalarında önemli bir müttefik olarak öne çıkmaktadır. Ekonomik olarak, Katar Türkiye'nin en büyük doğrudan yatırımcılarından biridir ve enerji alanında iki ülke arasındaki işbirliği stratejik önem taşır. Şeyh Hamad'ın mirası, Türkiye için bölgesel istikrarın korunması ve Katar'la olan bağların sürdürülmesi açısından bir avantaj olarak değerlendirilebilir.
