Katar, 14 yıl aradan sonra ilk kez üst düzey bir yetkiliyi Libya'nın doğusuna göndererek, bölünmüş ülkenin birleştirilmesi yönünde önemli bir diplomatik girişim başlattı. Katar Dışişleri Bakanı, 2025 yılı itibarıyla gerçekleştirdiği bu ziyarette, Tobruk merkezli doğu hükümetinin temsilcileriyle bir araya geldi ve ülkenin siyasi birliğinin sağlanması için görüşmeler yaptı. Bu adım, Katar'ın Libya'daki tüm taraflarla diyalog kurma ve ülkedeki istikrarı destekleme politikasının bir parçası olarak değerlendiriliyor.
Ziyaretin Arka Planı ve Siyasi Mesajlar
Söz konusu ziyaret, Katar'ın Libya'daki siyasi aktörlerle ilişkilerini çeşitlendirme stratejisi kapsamında dikkat çekiyor. 2011 yılında Muammer Kaddafi'nin devrilmesinin ardından Libya, biri batıda Trablus merkezli Ulusal Mutabakat Hükümeti, diğeri doğuda Tobruk merkezli Temsilciler Meclisi olmak üzere iki ayrı yönetime sahne oldu. Katar, daha önce ağırlıklı olarak Trablus hükümetini desteklerken, bu ziyaretle doğu kesimiyle de angaje olarak ülkenin tüm taraflarla ilişki kurma iradesini gösterdi.
Katar Dışişleri Bakanı, doğu hükümetinin başkenti olarak kabul edilen Tobruk'ta, Haftar liderliğindeki Libya Ulusal Ordusu'na yakın isimlerle de görüştü. Görüşmelerde, Libya'nın toprak bütünlüğü, doğal kaynakların adil paylaşımı ve 2021'de ertelenen başkanlık ve parlamento seçimlerinin yeniden takvime bağlanması gibi başlıklar ele alındı. Katar, bu adımla Körfez bölgesinde Libya konusunda daha aktif bir arabulucu rolü üstlenmeye çalışıyor.
Analistler, Katar'ın bu ziyaretinin, özellikle Birleşmiş Milletler öncülüğünde yürütülen Libya siyasi sürecine ivme kazandırabileceğini belirtiyor. Ziyaret, aynı zamanda Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri gibi Haftar'ı destekleyen ülkelerle Katar arasındaki rekabetin yumuşamaya başladığına dair işaretler taşıyor. Katar, daha önce BAE ve Mısır'ın desteklediği Haftar güçlerine karşı Trablus hükümetine askeri ve mali destek sağlamıştı. Son yıllarda ise Katar, bölgesel gerilimleri azaltma ve diplomasiye ağırlık verme politikası izliyor.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Katar'ın Libya'nın doğusuna yaptığı bu tarihi ziyaret, sadece Libya içi dinamikleri değil, aynı zamanda bölgesel güç dengelerini de etkileme potansiyeli taşıyor. Libya, zengin petrol rezervleri ve Akdeniz'deki stratejik konumu nedeniyle bölgesel ve küresel aktörlerin ilgisini çekiyor. Türkiye, Rusya, Mısır, BAE ve Katar, Libya'daki farklı taraflara verdiği desteklerle ülkedeki krizin tarafları arasında yer alıyor. Katar'ın bu adımı, bölgesel aktörler arasındaki rekabetin diyalog zeminine taşınması açısından önemli bir gelişme olarak görülüyor.
Birleşmiş Milletler, Libya'daki siyasi çözüm için taraflar arasında müzakereleri canlandırmaya çalışıyor, ancak bir türlü kalıcı bir anlaşma sağlanamadı. Bu bağlamda, Katar'ın doğuya yaptığı ziyaret, BM'nin Libya Özel Temsilcisi'nin çabalarını da dolaylı olarak destekliyor. Uzmanlar, Katar'ın özellikle enerji alanında yapacağı yatırımlar ve Doğu Akdeniz'deki doğalgaz kaynaklarının paylaşımı konusunda yaşanan anlaşmazlıklarda arabulucu rolü oynayabileceğini belirtiyor. Bu ziyaret, aynı zamanda Katar'ın küresel sahnede daha görünür bir diplomatik aktör olma hedefiyle örtüşüyor.
Bununla birlikte, Katar'ın bu girişimi, doğu hükümetinin bağlı olduğu General Halife Haftar'ın uluslararası meşruiyetine ilişkin tartışmaları da beraberinde getiriyor. Haftar, yıllardır Tobruk merkezli hükümetin gölgesinde ülkenin doğusunu fiilen kontrol ediyor. Katar'ın Haftar ile görüşmesi, bazı çevrelerde Haftar'ın meşruiyetini pekiştireceği yorumlarına neden olurken, diğerleri bu adımın Haftar'ı siyasi sürece daha fazla entegre etme amacı taşıdığını savunuyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, Libya'da Trablus hükümetini destekleyen en önemli ülkelerden biri olarak öne çıkıyor. Katar'ın doğuya yaptığı ziyaret, Türkiye'nin Libya politikasını doğrudan etkileyebilecek bir gelişme olarak değerlendiriliyor. Türkiye, uzun süredir Khalife Haftar'ın uluslararası meşruiyetini kabul etmeyerek ülkenin batısındaki hükümeti destekliyor. Bu kapsamda, Katar'ın Haftar'la görüşmesi, Türkiye'nin bölgedeki pozisyonunu zayıflatabilir. Ancak Türkiye, Libya'nın toprak bütünlüğü ve siyasi birliğinin sağlanması ilkesini savunuyor; bu nedenle Katar'ın tüm taraflarla diyalog kurma çabası, Ankara'nın genel hedefleriyle çelişmiyor. Yine de, Türkiye'nin, Katar'ın bu adımının Haftar'a askeri destek sağlayan ülkelerle koordinasyon içinde olup olmadığını dikkatle izlemesi bekleniyor. Ankara'nın, Libya'daki çıkarları doğrultusunda Katar ile istişarelerini sürdürmesi ve olası bir uzlaşma zemininde yer alması önem arz ediyor.
