Katar'ın eski Emiri Şeyh Hamad bin Halife Al Sani, 74 yaşında hayatını kaybetti. Ülkenin 1995-2013 yılları arasındaki hükümdarı olan Şeyh Hamad, Katar'ı küçük bir körfez emirliğinden dünyanın en zengin ülkelerinden birine dönüştüren vizyoner bir lider olarak anılıyor. Onun döneminde Katar, doğalgaz zenginliklerini stratejik yatırımlara dönüştürerek küresel bir yatırım devi haline geldi.
Ekonomik dönüşümün temelleri
Şeyh Hamad, babası Şeyh Halife bin Hamad Al Sani'yi kansız bir darbeyle devirdikten sonra iktidara geldi. İktidarının ilk yıllarında Katar'ın kuzeyindeki devasa doğalgaz sahalarının işletmeye açılmasına odaklandı. Bu sahalar, dünyanın en büyük doğalgaz rezervlerinden birini barındırıyordu. Şeyh Hamad, Qatar Petroleum (bugünkü QatarEnergy) şirketini yeniden yapılandırdı ve ExxonMobil, Total gibi uluslararası enerji devleriyle ortaklıklar kurarak doğalgaz sıvılaştırma tesislerine milyarlarca dolar yatırım yaptı.
Bu yatırımlar sayesinde Katar, kısa sürede dünyanın en büyük sıvılaştırılmış doğalgaz (LNG) ihracatçısı konumuna yükseldi. Ülkenin kişi başına düşen milli geliri 100 bin doların üzerine çıkarak dünyada ilk sıralara yerleşti. Şeyh Hamad, enerji gelirlerinin bir kısmını Katar Yatırım Otoritesi (QIA) aracılığıyla yurtdışında yatırıma yönlendirerek ülkenin gelecekteki petrol ve doğalgaz sonrası dönemi için bir güvence oluşturdu.
Bölgesel ve küresel boyut
Şeyh Hamad döneminde Katar, bölgesel ve küresel arenada da aktif bir rol üstlendi. El Cezire medya ağını kurarak Ortadoğu'da haber alma özgürlüğü ve etki alanı yarattı. Ayrıca Afganistan barış süreci, Sudan'daki çatışmaların çözümü gibi birçok uluslararası krizde arabuluculuk yaptı. Bununla birlikte Şeyh Hamad'ın bazı bölgesel aktörlerle ilişkileri zaman zaman gerilim yarattı; özellikle Mısır ve Birleşik Arap Emirlikleri ile yaşanan anlaşmazlıklar, 2017'de Katar'ın komşuları tarafından ambargoya uğramasına zemin hazırladı.
Şeyh Hamad, 2013 yılında oğlu Şeyh Temim bin Hamad Al Sani lehine tahttan çekilerek Katar'da barışçıl bir iktidar devri sağladı. Bu, Körfez ülkeleri için alışılmadık bir durumdu ve ülkenin siyasi istikrarının güçlü bir göstergesi olarak değerlendirildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Şeyh Hamad döneminde Katar, Türkiye ile güçlü stratejik bağlar kurdu. Özellikle Suriye iç savaşı ve Mısır'daki darbe sürecinde iki ülke benzer pozisyonlar aldı. Katar'ın Türkiye'ye yaptığı yatırımlar (örneğin Borsa İstanbul ve Doğuş Grubu ortaklıkları) ekonomik ilişkileri derinleştirdi. Şeyh Hamad'ın vefatı, Türkiye'nin Körfez bölgesindeki en yakın müttefiklerinden birinin kurucu liderinin aramızdan ayrılması anlamına geliyor. Bununla birlikte Katar'ın dış politikasını şekillendiren kurumlar ve mevcut Emir Şeyh Temim'in Türkiye ile dostane ilişkileri sürdürmesi beklendiğinden, iki ülke arasındaki işbirliğinin devam edeceği öngörülüyor.
