Kanadalı elektrikli dikey kalkış ve iniş (eVTOL) uçağı geliştiricisi Horizon Aircraft, uçuş kontrol sistemi tedariki için ABD merkezli BETA Technologies ile stratejik bir ortaklık anlaşması imzaladı. Şirketler, Horizon'un Cavorite X7 modelinde kullanılacak olan BETA'nın özgün fly-by-wire sistemini entegre etmek üzere çalışmalara başladı. Anlaşma kapsamında BETA, Horizon'a hem donanım hem de yazılım çözümleri sağlayacak. İlk teslimatların 2025 yılında yapılması planlanıyor.
Gelişmenin arka planı
Horizon Aircraft, özellikle havacılık sektöründe devrim yaratması beklenen eVTOL teknolojisi üzerine yoğunlaşmış bir firma. Cavorite X7 modeli, 7 yolcu kapasitesiyle hem yolcu taşımacılığı hem de kargo amaçlı kullanılabilecek şekilde tasarlandı. Şirket, uçuş kontrol sisteminde BETA'nın kanıtlanmış teknolojisini tercih ederek sertifikasyon sürecini hızlandırmayı hedefliyor. BETA Technologies ise ABD ordusu ve ticari müşterileri için geliştirdiği elektrikli uçaklarla tanınıyor. Şirketin fly-by-wire sistemi, daha önce ALIA modelinde kullanılmış ve Federal Havacılık İdaresi (FAA) tarafından onaylanmıştı. Bu deneyim, Horizon'un düzenleyici kurumlarla çalışmasını kolaylaştırabilir.
Ortaklık, her iki şirket için de önemli bir dönüm noktası. Horizon, BETA'nın teknolojik birikiminden yararlanarak ürününü daha hızlı piyasaya sürmeyi planlarken, BETA da pazar payını genişletme fırsatı yakalıyor. eVTOL sektörü, son yıllarda büyük bir yatırım ve ilgi odağı haline geldi. Joby Aviation, Archer Aviation ve Lilium gibi rakipler, benzer projeler üzerinde çalışıyor. Horizon'un Cavorite X7'si, özellikle kısa mesafeli şehir içi uçuşlarda kullanılmak üzere optimize edilmiş; 250 km menzil ve 250 km/s hız hedefleniyor.
Bölgesel veya küresel boyut
Bu iş birliği, yalnızca iki şirket arasındaki ticari bir anlaşma olmanın ötesinde, küresel eVTOL pazarının olgunlaşma sürecini yansıtıyor. Havacılık otoriteleri, bu yeni nesil araçların güvenlik standartlarını belirlemeye çalışırken, teknoloji tedarikçileri ile üreticiler arasındaki ortaklıklar kritik önem taşıyor. BETA'nın ABD'de kazandığı sertifikasyon deneyimi, Horizon'un Kanada ve diğer pazarlarda da benzer süreçleri daha hızlı geçmesine yardımcı olabilir. Ayrıca, Asya-Pasifik bölgesi, özellikle Japonya, Güney Kore ve Singapur gibi ülkeler, eVTOL'lerin ticari kullanımına yönelik altyapı yatırımlarını hızlandırdı. Horizon'un bu bölgeye yönelik planları, ortaklığın küresel ölçekte etkisini artırabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, son yıllarda yerli havacılık sanayisini geliştirmek için önemli adımlar atıyor. Baykar'ın droneları ve TAI'nin helikopter projeleri, sektördeki kabiliyeti gösteriyor. Horizon-BETA ortaklığı, eVTOL teknolojisinin ticarileşme yolunda bir kilometre taşı. Türkiye'nin bu alanda henüz büyük bir oyuncusu olmasa da, özellikle İstanbul gibi metropollerde trafik sorununa alternatif çözümler arayışı, eVTOL'leri cazip kılıyor. Yerli firmalar, bu tür uluslararası iş birliklerini takip ederek teknoloji transferi ve Ar-Ge fırsatları yakalayabilir. Ayrıca, Türkiye'nin coğrafi konumu, Avrupa ve Asya arasında bir köprü olarak eVTOL'lerin test ve operasyon merkezlerine ev sahipliği yapma potansiyeli sunuyor.
