Kanada, uzun süredir devam eden denizaltı modernizasyon programında önemli bir adım atarak yeni nesil denizaltı filosu için Alman tersane şirketi ThyssenKrupp Marine Systems (TKMS) ile Norveç'in ortak teklifini tercih etti. Kanada hükümeti tarafından yapılan açıklamada, TKMS'nin Norveçli savunma kuruluşu ile birlikte sunduğu teklif, Güney Koreli Hanwha Ocean'ın önerisini geride bırakarak kazanan taraf oldu. Karar, Kanada'nın Halifax merkezli Donanması'nın envanterindeki yaşlanan Victoria sınıfı denizaltıların yerini alacak 12 adet gelişmiş konvansiyonel denizaltı için verildi. TKMS'nin sunduğu Type 212CD tasarımının, Kuzey Kutbu koşullarında operasyonel kabiliyet ve NATO müttefikleriyle uyum açısından üstün olduğu değerlendiriliyor.
Sözleşme detayları ve seçim süreci
Kanada'nın denizaltı ihaleleri 2000'li yılların başından beri kamuoyunun gündeminde olan bir konuydu. Daha önce 2008'de Victoria sınıfı denizaltılardan dördünün daha satın alınması planlanırken bu girişim maliyet ve performans sorunları nedeniyle başarısız olmuştu. Mevcut filo, 1998-2004 yılları arasında İngiltere'den satın alınan dört Upholder sınıfı denizaltıdan oluşuyor. TKMS ve Norveç'in ortak teklifi, sadece maliyet açısından değil, aynı zamanda teknoloji transferi, yerli sanayi katılımı ve bakım altyapısı gibi kriterlerde de üstün bulundu. Hanwha Ocean'ın teklifi daha düşük birim fiyat sunsa da, TKMS'nin Norveç ile yürüttüğü işbirliği modeli, NATO standardına ve uzun vadeli lojistik desteğe daha uygun görüldü. Sözleşmenin imzalanması için mali görüşmelerin devam ettiği ve 2025 yılı içinde kesinleşmesi bekleniyor. TKMS'nin Almanya, Norveç ve potansiyel olarak Kanada'da üretim ve bakım tesisleri kuracağı belirtiliyor. Bu durum, Kanada'da yaklaşık 4.000 yeni istihdam yaratacak ve yerli savunma sanayisini canlandıracak. Kanada hükümeti, projenin toplam maliyetinin 55-70 milyar dolar arasında olacağını tahmin ediyor.
Jeopolitik boyut: NATO ve Kuzey Kutbu
Kanada'nın bu kararı, yalnızca bir savunma tedariki olmanın ötesinde, artan küresel gerilimler bağlamında jeopolitik önem taşıyor. Özellikle Kuzey Kutbu'ndaki Rusya'nın askeri varlığını artırması ve Çin'in bölgeye yönelik ilgisi, Kanada'yı denizaltı filosunu modernize etmeye iten başlıca nedenler arasında. TKMS'nin Norveç ile ortaklığı, NATO'nun kuzey kanadında denizaltı işbirliğini güçlendiriyor. Norveç, benzer Type 212CD denizaltılarını 2029'dan itibaren envanterine katmayı planlıyor. Kanada Donanması'nın bu denizaltılarla Kuzey Kutbu sularında daha etkin devriye gezmesi, bölgedeki güç dengesini ve NATO'nun caydırıcılık kapasitesini artıracak. Ayrıca, Güney Koreli Hanwha Ocean'ın elenmesi, Asya-Pasifik'te Güney Kore savunma ihracatı için bir darbe olarak değerlendiriliyor. Ancak Hanwha Ocean'ın, Kanada ile işbirliği için başka savunma projelerinde yer alma olasılığı bulunuyor. Kanada'nın bu seçimi, aynı zamanda Batılı müttefiklerle savunma tedarikinde standartlaşma eğilimini yansıtıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada'nın denizaltı ihalesini Alman-Norveç ortaklığına vermesi, Türkiye'nin denizaltı modernizasyonu ve savunma sanayii ihracatı açısından dolaylı etkiler doğurabilir. Türkiye, kendi MİLDEN projesi kapsamında yerli ve milli denizaltı geliştirme çalışmalarını sürdürüyor. TKMS'nin bu başarısı, konvansiyonel denizaltı pazarında Alman teknolojisinin ne denli rekabetçi olduğunu bir kez daha gösterdi. Türkiye'nin şu anki AIP sistemli denizaltı tedarikinde Almanya'nın Type 214 sınıfına benzer bir teklif alması muhtemel. Ancak bu gelişme, NATO içi işbirliğinin güçlendiği bir dönemde Türkiye'nin savunma tedarikinde Batılı ortaklarla entegrasyonunun önemini vurguluyor. Ayrıca, Kuzey Kutbu'ndaki jeopolitik rekabet, Türkiye'nin Arktik konsey gözlemci statüsü ve bölgeye yönelik olası ticari-askeri ilgisini akla getiriyor. Savunma sanayii ihracatında Güney Kore'nin elenmesi, Türkiye'nin denizaltı ihracatında bir rakip eksilmesine yol açabilir.
