Kanada ve Fransa, savunma alanındaki işbirliklerini önemli ölçüde derinleştirerek, savunma, uzay, yapay zeka ve havacılık sektörlerinde gizli bilgi paylaşımını öngören bir anlaşmaya imza attı. İki ülke arasında 28 Şubat 2025 tarihinde yapılan anlaşma, ortak güvenlik tehditlerine karşı daha koordineli hareket etme ve teknolojik üstünlüğü koruma amacı taşıyor. Anlaşma kapsamında, sınıflandırılmış verilerin güvenli bir şekilde paylaşılmasına olanak tanıyan bir çerçeve oluşturulurken, ortak askeri tatbikatlar ve savunma sanayii projelerinde işbirliği de güçlendirilecek.
Gelişmenin Arka Planı
Kanada Başbakanı Justin Trudeau ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Ottawa'da bir araya gelerek iki ülke arasındaki stratejik ortaklığı yeni bir seviyeye taşıyan mutabakatı imzaladı. Anlaşma, özellikle Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) çerçevesinde artan savunma harcamaları ve kolektif güvenlik ihtiyacının bir yansıması olarak değerlendiriliyor. İki ülke, Arktik bölgesindeki güvenlik endişelerine karşı ortak bir duruş sergilemeyi ve Avrupa-Kanada arasında askeri lojistik ağını geliştirmeyi hedefliyor. Anlaşma metninde, uzay alanında işbirliğine özel bir vurgu yapılırken, yapay zeka ve havacılıkta kritik teknolojilerin korunması için ortak araştırma merkezleri kurulması planlanıyor.
Fransa Savunma Bakanı Sébastien Lecornu, anlaşmanın 'müttefikler arasında güvenin en üst düzeyde olduğunu' gösterdiğini belirtirken, Kanada Savunma Bakanı Bill Blair ise 'gizli bilgi paylaşımının, hibrit tehditler ve siber saldırılarla mücadelede kritik önem taşıdığını' ifade etti. İki bakan, ortak uzay gözlem programları ve yapay zeka destekli komuta kontrol sistemleri üzerinde çalışacaklarını duyurdu. Bu işbirliği, Kanada'nın F-35 savaş uçağı tedariki ve Fransa'nın Avrupa Savaş Uçağı (Eurofighter) modernizasyonu gibi mevcut projeleri de tamamlayıcı nitelikte.
Bölgesel ve Küresel Boyut
İki ülke arasındaki bu derinleşen işbirliği, küresel jeopolitik dengeler açısından da önemli sinyaller veriyor. NATO'nun doğu kanadındaki gerginliklerin arttığı bir dönemde, Kanada ve Fransa gibi iki önemli müttefikin savunma alanında entegrasyona gitmesi, Rusya ve Çin gibi aktörlere karşı caydırıcılığı artırma hedefini yansıtıyor. Özellikle Arktik bölgesinde artan stratejik rekabet, Kanada'nın kuzey sınırlarının güvenliği ve Fransa'nın denizaşırı toprakları (French Guiana gibi) üzerinden uzay faaliyetleri, anlaşmanın coğrafi kapsamını genişletiyor. Ayrıca, yapay zeka ve uzay teknolojilerinde ABD, Çin ve Rusya ile rekabet halinde olan Batılı müttefiklerin, bu alandaki ortak Ar-Ge çalışmaları küresel teknoloji yarışında yeni bir cephe açıyor.
Uzmanlar, anlaşmanın Birleşik Krallık, Avustralya ve ABD arasındaki AUKUS ittifakına benzer bir işbirliği modeli sunduğunu, ancak daha çok bilgi paylaşımına odaklandığını belirtiyor. İki ülke arasındaki ticari ilişkiler de bu anlaşmayla güçlenecek; savunma sanayi şirketleri ortak ihale ve projelerde işbirliği yapabilecek. Öte yandan, anlaşmanın açıklanmasının ardından savunma hisselerinde kısa süreli bir yükseliş yaşandığı bildirildi.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, NATO üyesi olarak Kanada ve Fransa'nın bu adımını ittifak içi dayanışmanın güçlenmesi olarak okumalı. Ancak, anlaşmanın Arktik güvenlik ve yapay zeka gibi alanlara odaklanması, Türkiye'nin kendi savunma teknolojilerindeki rekabet gücünü korumak için benzer işbirliklerini geliştirmesi gerektiğini gösteriyor. Ayrıca, Kanada'nın daha önce SİHA motorlarına yönelik kısıtlamaları hatırlandığında, bu tür ikili anlaşmaların Türkiye'yi dışlayıcı bloklaşmalara yol açma riski bulunuyor. Türkiye'nin, NATO içinde dengeli bir pozisyon alarak kendi milli teknoloji hamlesini derinleştirmesi ve alternatif ortaklıklar geliştirmesi stratejik öneme sahip.
