ABD Başkanı Donald Trump’ın geniş bir ürün yelpazesini kapsayan yeni gümrük vergileri getirme emri vermesi üzerine Kanada Başbakanı Mark Carney, iki ülke arasındaki ticari anlaşmazlığın çözümü için müzakereleri hızlandırmaya hazır olduklarını belirtti. Carney, Kanada’nın anlaşmazlığın çözümüne yönelik somut öneriler sunduğunu ve bu önerilerin ABD tarafından değerlendirilmesini beklediklerini ifade etti. Trump yönetiminin, özellikle çelik, alüminyum ve otomotiv sektörlerini hedef alan yeni vergi oranlarının 10 Mart 2026 itibarıyla yürürlüğe girmesi bekleniyor.
ABD-Kanada Ticaret Savaşı Derinleşiyor
Başkan Trump, imzaladığı başkanlık kararnamesiyle Kanada menşeli çelik ve alüminyum ürünlerine yüzde 25, otomotiv ürünlerine ise yüzde 10 oranında ek gümrük vergisi getirdi. Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada, bu vergilerin Amerikan imalat sanayisini korumak ve ticaret açığını kapatmak amacı taşıdığı belirtildi. Trump’ın daha önce de Meksika ve Kanada’yı hedef alan vergi artışları, iki ülke arasındaki ticaret savaşını iyice kızıştırmıştı.
Kanada Başbakanı Mark Carney, Ottawa’da düzenlediği basın toplantısında, “Kanada her zaman adil ticaretten yana olmuştur. ABD ile yaşadığımız bu anlaşmazlığı diyalog yoluyla çözmek istiyoruz. Ancak gereksiz ticaret engellerine karşı Kanada ekonomisini ve işçilerini korumak için tüm seçenekleri masada tutuyoruz” dedi.
Kanada Hükümeti, ABD’nin vergi kararına misilleme olarak 155 milyar Kanada doları değerindeki ABD malına karşılık gümrük vergisi uygulamayı planlıyor. Bu ürünler arasında süt ürünleri, meyve suları, mobilya ve beyaz eşya gibi tüketim malları yer alıyor. Misilleme tarifeleri, ABD seçim ekonomisini de etkileyebilecek bir kapsama sahip.
Küresel Ticaret Sistemi Tehdit Altında
ABD ile Kanada arasındaki ticaret gerilimi, yalnızca iki ülke için değil, küresel ticaret sistemi için de risk oluşturuyor. 2023 yılında 920 milyar doları aşan ikili ticaret hacmiyle Kanada, ABD’nin en büyük ticaret ortağı konumunda. Uzmanlar, bu vergi artışlarının tedarik zincirlerini bozarak Kuzey Amerika ekonomisinde durgunluğa yol açabileceği uyarısında bulunuyor.
Dünya Ticaret Örgütü (DTÖ) verilerine göre, ABD’nin son iki yılda başlattığı korumacı politikalar, küresel ticaret hacminde yüzde 1,2’lik bir daralmaya neden oldu. Kanada’nın olası misillemesi, bu daralmayı daha da derinleştirebilir. Avrupa Birliği ve Çin de ABD’nin benzer vergi uygulamalarına karşı harekete geçmiş durumda. Özellikle Çin, ABD’nin çip ve teknoloji alanındaki kısıtlamalarına karşı nadir toprak elementleri ihracatında sınırlama getirmişti.
Uluslararası Para Fonu (IMF), son raporunda artan ticaret savaşlarının küresel büyümeyi 2026 yılı için yüzde 0,5 puan aşağı çekebileceğini öngörüyor. Kanada Merkez Bankası da benzer bir endişeyle faiz politikasında gevşemeye giderek ekonomiyi korumaya çalışıyor.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Türkiye, ABD ile yaşadığı benzer ticari gerilimlerin ardından Kanada’nın izlediği müzakere stratejisini yakından takip ediyor. Trump yönetiminin Çin ve Kanada’ya yönelik sert ticaret politikaları, Türkiye’nin de dahil olduğu gelişmekte olan ülkeler için dolar likiditesi ve ticaret hadleri açısından risk oluşturuyor. Türk ihracatçılar, özellikle çelik ve otomotiv sektörlerinde ABD’nin korumacı politikalarına karşı alternatif pazarlar ararken, Kanada’nın DTÖ sürecini işletme ve karşılıklı bağımlılık vurgusu yapma taktiği Ankara için de ders niteliğinde. Öte yandan, iki ülke arasındaki bu gerilim, Türkiye’nin savunma sanayiinde kritik rol oynayan Kanada menşeli parça ve teknoloji tedarikini sekteye uğratabilir; Ankara’nın bu konuda alternatif tedarikçilere yönelmesi gerekebilir.
