Kanada, onlarca yıldır göçmen ve mülteci hakları konusunda dünyaya örnek gösterilen bir ülke olarak biliniyordu. Ancak son yıllarda artan sosyoekonomik baskılar ve konut krizi, bu insani duruşu sarsıyor. Uzmanlar, Ottawa yönetiminin "kapıları kapatmaya" başladığını ve bunun uluslararası hukuk açısından endişe verici olduğunu vurguluyor.
Gelişmenin arka planı: İnsani yaklaşımdan sınırlamalara
Kanada, 1976 Göçmenlik Yasası'ndan bu yana göçmenlere ve mültecilere açık kapı politikası izliyordu. Özellikle Suriye iç savaşı sonrası 2015-2016 yıllarında 25 bin Suriyeli mülteciyi kabul ederek uluslararası takdir toplamıştı. Ancak 2023 itibarıyla ülkede konut fiyatlarının %70 oranında artması, kiraların iki katına çıkması ve sağlık sistemi üzerindeki baskı, hükümeti politika değişikliğine zorladı.
Göçmen ve Mülteci Hakları Derneği Başkanı Prof. Dr. Jennifer Hyndman, "Kanada'nın göçmen politikası, uzun yıllardır süren bir sosyal mutabakatın ürünüydü. Ancak ekonomik daralma ve konut krizi, bu mutabakatı temelinden sarsıyor. Artık mültecileri kabul etmek yerine sınırlamaya odaklanıyoruz," diyor. Hükümetin 2024 yılı için geçici oturum izni sayısını %30 azaltma planı da bu endişeleri doğruluyor.
Kanada Göçmenlik Bakanlığı verilerine göre, 2023'te 465 bin yabancı uyrukluya geçici oturum izni verilirken, 2024 hedefi 320 bine düşürüldü. Aynı şekilde, mülteci başvuruları da geçen yıla göre %20 azaldı. Uzmanlar, bu eğilimin devam etmesi halinde Kanada'nın uluslararası taahhütlerini ihlal edebileceği uyarısında bulunuyor.
Bölgesel ve küresel boyut: Batı'da benzer eğilimler
Kanada'nın bu politik dönüşü, yalnızca bir iç mesele değil, aynı zamanda küresel bir eğilimin parçası. Batı dünyasında sosyal devlet harcamalarının azaltılması ve sığınmacı kotalarının düşürülmesi yaygınlaşıyor. Avrupa Birliği, 2023'te sığınmacı kabulünü %15 azaltırken, ABD'de de benzer sınırlamalar gündemde. Kanada'nın bu adımı, insan hakları örgütleri tarafından sert eleştirilere yol açıyor.
Uluslararası Af Örgütü Kanada Direktörü Ketty Nivyabandi, "Kanada, mülteci hakları konusunda dünyaya örnek olma potansiyelini kaybetme riskiyle karşı karşıya. Kısa vadeli ekonomik sıkıntılar, uzun vadede insan hakları ihlallerine yol açabilir," değerlendirmesinde bulundu. Birleşmiş Milletler Mülteciler Yüksek Komiserliği de Kanada'yı taahhütlerine uymaya çağırdı.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada'nın mülteci politikasındaki bu daralma, Türkiye'nin Suriyeli sığınmacılara yönelik politikalarıyla karşılaştırıldığında, Batı'nın sığınmacı krizine yaklaşımındaki değişimi gösteriyor. Türkiye, 4 milyona yakın sığınmacıya ev sahipliği yaparken, Kanada gibi gelişmiş ülkelerin kapılarını kapatması, yükün daha fazla Türkiye gibi ülkelerin sırtına binmesine yol açabilir. Bu durum, Türk dış politikasında sığınmacıların geri gönderilmesi veya AB ile yapılan anlaşmaların yeniden müzakere edilmesi gibi konuları gündeme taşıyabilir.
