Kanada Başbakanı Mark Carney, Suudi Arabistan Veliaht Prensi Muhammed bin Selman ile Riyad'da bir araya gelerek enerji, madencilik ve yatırım alanlarında işbirliğini geliştirme konusunda mutabakata vardı. Görüşme, Justin Trudeau döneminde insan hakları ve gazeteci Cemal Kaşıkçı cinayeti nedeniyle gerilen Kanada-Suudi Arabistan ilişkilerinde bir dönüm noktası olarak değerlendiriliyor. Carney'in ziyareti, iki ülke arasında 2018'de başlayan diplomatik krizin ardından atılan en somut adımlardan biri oldu.
Görüşmenin Arka Planı ve Somut Sonuçlar
Carney ve Suudi Veliaht Prensi Bin Selman, başta temiz enerji teknolojileri ve kritik madenler olmak üzere ekonomik işbirliğini artıracak anlaşmalar imzaladı. Kanada, lityum, nikel ve kobalt gibi yeşil dönüşüm için stratejik maden rezervlerine sahipken, Suudi Arabistan da enerji dönüşümü ve madencilik sektöründe büyük yatırım planları yürütüyor. İki lider, özel sektör yatırımlarını teşvik edecek bir iş konseyi kurulması ve yeşil hidrojen alanında ortak projeler geliştirilmesi konusunda mutabık kaldı.
Görüşmede ayrıca Orta Doğu'daki güvenlik durumu ve bölgesel istikrar ele alındı. Carney, Suudi Arabistan'ın Vizyon 2030 reform programını överek, bu programın ülkenin ekonomik çeşitlendirme hedefleriyle uyumlu olduğunu vurguladı. Ziyaretin ardından yapılan ortak açıklamada, iki ülkenin iklim değişikliğiyle mücadele ve sürdürülebilir kalkınma konularında işbirliğini derinleştirme kararlılığı yinelendi.
Bölgesel ve Küresel Boyut
Bu ziyaret, Batılı ülkelerin Suudi Arabistan ile ilişkilerini normalleştirme eğiliminin bir parçası olarak görülüyor. ABD Başkanı Joe Biden ve Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron'un ardından Carney de Veliaht Prens ile görüşerek, enerji güvenliği ve ekonomik çıkarların insan hakları endişelerinin önüne geçtiğini gösterdi. Suudi Arabistan, petrol fiyatlarının istikrarı ve OPEC+ içindeki rolüyle küresel enerji piyasalarında kritik bir aktör olmaya devam ediyor. Kanada'nın bu ziyareti, aynı zamanda Çin'in kritik madenler üzerindeki hakimiyetine karşı alternatif tedarik zincirleri oluşturma çabalarının bir yansıması. Suudi Arabistan'ın Afrika ve Latin Amerika'daki maden yatırımları, Kanada merkezli şirketler için yeni fırsatlar yaratabilir.
Türkiye Açısından Değerlendirme
Kanada-Suudi Arabistan yakınlaşması, Türkiye'nin bölgedeki ekonomik ve diplomatik manevra alanını doğrudan etkileyen bir gelişmedir. Suudi Arabistan, Türkiye için önemli bir ticaret ortağı ve yatırım kaynağıdır. Carney'in ziyaretiyle Suudi Arabistan'ın Batı ile ilişkilerini normalleştirmesi, Ankara'nın Riyad ile olan rekabetini daha da zorlaştırabilir. Özellikle enerji ve savunma alanlarında Suudi Arabistan'ın Kanada gibi ülkelerle işbirliğini artırması, Türkiye'nin bölgedeki etkisini sınırlayabilir. Türkiye'nin, bu yeni dengeleri gözeterek Suudi Arabistan ile ilişkilerini çeşitlendirmesi ve kendi enerji ve ticaret stratejilerini bu doğrultuda güncellemesi gerekmektedir. Ayrıca, Kanada'nın kritik madenler konusunda Suudi Arabistan ile ortaklık kurması, Türkiye'nin benzer alanlardaki yatırım ve işbirliği fırsatlarını daha da önemli hale getirmektedir.
